województwo wileńskie

Herb województwa wilenskiego Województwo wileńskie II Rzeczypospolitej istniało w latach 19261939 ze stolicą w Wilnie. Od zachodu graniczyło z terytorium Litwy, od północy z Łotwa i od wschodu z ZSRR. Od południa graniczyło z województwem nowogródzkim i w niewielkim fragmencie poludniowo-zachodnim z województwem białostockim. Województwo wileńskie miało 14 miast, 103 gminy wiejskie i dzieliło się na 8 powiatów: brasławski, dziśnieński, mołodeczański, oszmiański, postawski, święciański, wilejski, wileńsko-trocki. W 1939 r. województwo podzielono między ZSRR a Republikę Litewską.

Mapa województwa wilenskiego

Województwo wilenskie - powiaty i większe miasta i miasteczka

Historia województwa wileńskiego

12 października 1920 roku zostało ogłoszone przez Polaków powstanie tzw. Litwy Środkowej ze stolicą w Wilnie w celu oderwania od Litwy terenów przekazanych jej 27 sierpnia 1920 roku przez bolszewików. 18 kwietnia 1922 roku Litwa Środkowa została przyłączona do Polski jako Ziemia Wileńska.

Ziemia Wileńska składała się z miasta Wilna oraz powiatów wileńskiego, oszmiańskiego, święciańskiego, trockiego i brasławskiego. Równocześnie do Ziemi Wileńskiej przyłączono powiaty dziśnieński, duniłowiczowski i wilejski z sąsiedniego województwo nowogródzkiego. Pomiędzy 1923 a 1924 rokiem powiaty wileński i trocki zostały połączone w powiat wileńsko-trocki. 1 stycznia 1926 roku powiat duniłowicki przekształcono w powiat postawski. Ziemia Wileńska była ostatnim obszarem II RP który otrzymał status województwa. Doszło do tego dopiero 20 stycznia 1926 roku, kiedy przekształcono ją w województwo wileńskie.

Ludność

Ziemia wileńska charakteryzowała się niskim rozwojem ekonomicznym, małą gęstością zaludnienia, dużym stopniem zniszczeń powojennych, nieurodzajnymi glebami i słabo rozwiniętą siecią komunikacyjna. Bardzo słabo był również rozwinięty przemysł koncentrujący się wokół głównego bogactwa, jakim było drewno. Były to ziemie zniszczone długim okresem zaboru rosyjskiego, I wojna światowa oraz wojna polsko-bolszewicka w 1920 r.

W 1921 r. województwo wileńskie liczyło l 005 565 osób, co dawało gęstość zaludnienia wynoszącą 34,5 mieszkańców na l km2. Zamieszkane było w większości przez Polaków (59,7%) i Białorusinów (22,7%) z niewielką domieszką Żydów, Litwinów, Rosjan i Karaimów. Co do stosunków wyznaniowych 62,5% było wyznania rzymskokatolickiego, 25,4% prawosławnego, 8,7% mojżeszowego, 3,4% przypada na inne wyznania.

Większość ziemi znajdowała się w rękach Polaków, choć trudno tu jednoznacznie stwierdzić czy byli to w przewadze Polacy etniczni, czy też Litwini związani z polską kulturą. Zasadnicza bowiem część właścicieli ziemskich na Wileńszyźnie wywodziła swoje korzenie z kniaziów bądź szlachty litewskiej i litewsko-ruskiej. Należeli do nich Czetwertyńscy, Druccy, Giedroyciowie, Ogińscy, Puzynowie, Sanguszkowie, Świrscy, Mirscy, Radziwiłłowie, Sapiehowie, Sołtanowie, Tyszkiewiczowie, Domeykowie, Jundziłłowie, Mineykowie, Montwiłlowie, Olechnowiczowie czy Tołłoczkowie. Do rodzin pochodzenia niemieckiego zaliczali się natomiast: Broel-Platerowie, Plater-Zyberkowie, Manteufflowie, Puttkamerowie, Romerowie czy Tyzenhauzowie. Korzenie włoskie posiadał ród Scipio del Campo, Munauzzich, Badenich, a tatarskie Oleszkiewiczów, Kryczyńskich, Półtorzyckich, Jakubowskich.

Wedlug
Zabytkowe cmentarze na Kresach Wschodnich Drugiej Rzeczypospolitej.
Województwo Wileńskie na obszarze Republiki Białorusi
DiG, Warszawa, 2007

Wiadomości:

Pani łucjo posiadam informację o Suchodolskich żyjących przed wojną w Turgielach na zaścianku w okolicach lasu,wiem że to nie daleko Wojcieszun,ale o tym póżniej.Suchodolscy wyemigrowali do Francji przed wojną,mieli dwie córki to Genowefa i Maria oraz syna Stefana.Senior Suchodolski był górnikiem we Francji.Po wojnie kazano im opuścić ten kraj i cała rodzina powróciła na Litwe do miejsca przotków.Ich syn Stefan ożenił się z Jadwigą z Wojcieszun.Po całkowitej aneksji Litwy przez ZSRR cała rodzina Suchodolskich wyjechała do Polski.Na dzień obecny żyją tylko dwie córki. ... > > >
Wiadomość dla krzysztofa Waleczaka.Pamięć po Folwarku Tuskulany która pozostała to tylko pomniki,tablice upamiętniające i co najważniejsze to KOLUMBARIUM,a to wszystko mieści się w Wilnie,stare miasto,obecnie to wielki park narodowy, który skrywa tajemnice tamtych lat.Od dworca kolejowego to tylko kilka kielometrów.Jest nawet ulica tuskulanska.Wystarczy być w Wilnie i kupić plan miasta,a dotarcie tam nie sprawi żadnego problemu ... > > >
cd,Przebieg egzekucji byl bardzo szybki,tak że skazańcy nie zdążyli uświadomić sobie co się dzieje.Z uwagi na obawę stawiania oporu skazańcy w trakcie egzekucji byli skuci kajdankami.Sciany celi w której wykonywano wyroki były obite deskami zapobiegającymi rykoszetom.W celi miała znajdować się szafa do której chowano zwłoki zastrzelonych.Nadto w pomieszczeniu był kran z bieżącą wodą którą spłukiwano z krwi posadzkę celi oraz kombinezony oprawców.Z wykonania wyroku sporządzono protokół.Następnie zwłoki wrzucano do przykrytej plandeką ciężarówki i wywożono do Folwarku Tuskulany na miejsce pochówku.Lata 19... > > >
Cd,Osoby te sprawdzały tożsamść skazanego,który musiał podać im swoje dane osobowe.Następnie kazano skazanemu przejść do sąsiedniego pomieszczenia,gdzie faktycznie przeprowadzano egzekucję.Po otwarciu drzwi tego pomieszczenia,gdy skazaniec wszedł do środka,zatrzaskiwano drzwi jeden ze znajdujących się tam funkcjonariuszy NKWD uderzał skazańca w głowę,aby stracił on orientację lub szturchał w rękę aby odwrócić jego uwagę,a w tym czasie drugi funkcjonariusz NKWD z pistoletu strzelał skazańcowi w tył głowy lub ciemię.W przypadku wątpliwości co do celności strzału oddawano następne strzały,cdn; ... > > >
Cd,Skazańców z cel wyprowadzali naczelnicy lub dozorcy więzienni wchodzący w skład specjalnej grupy.Skazańcowi mówiono, że idzie na komisję,gdzie jeszcze raz będzie badana jego sprawa,lub podanie o ułaskawienie.Mniej więcej 30 metrów od miejsca każni,w specjalnie urządzonej piwnicy znajdującej się pod kuchnią więzienną skazańca przekazywano dwóm specjalnie wyznaczonym funkcjonariuszom,którzy sprowadzali go do podziemia.Tam w pierwszej części piwnicy za stołem siedziało 2 lub 3 funkcjonariuszy tak zwana ;komisja".W jej skład obowiązkowo wchodził Naczelnik wydziału ;A" NKGB-MGB i przedstawiciel prokuratury.cdn; ... > > >
Wiadomość dla Krzysztofa Waleczaka.Skazanych na śmierć osadzano w specjalnej celi więzienia nr 1 NK WD-MGB w Wilnie na łukiszkach.Tam skazańcy oczekiwali na rozkaz wykonania wyroku z Kolegium Sądu Najwyższego ZSRR.Po otrzymaniu rozkazu na wykonanie wyroku śmierci skierowane do naczelnika więzienia na łukiszkach,który przekazywał skazańców funkcjonariuszom wydziału ;A" do egzekucji.Wykonywanie wyroków śmierci w latach 1944-1947 odbywało się w Wilnie,w centralnym budynku więzienia wewnętrznego.Egzekucje odbywały się póżnym wieczorem a najczęściej o północy.cdn;... > > >
poszukuję krewnych. Babcia moja Antonina HILSKA panieńskie Sys ur.26 maj 1907 WILNO. w latach 1929 - 1935 mieszkała w m. NIEMEN poczta LIDA pow. NOWOGRÓDEK woj. WILNO. Dziadek KAROL był formierzem pracował w hucie. Tam urodziła się moja mama MARIANNA 03 07 1933r. i siostra mamy ANTONINA 1934 r.
proszę o kontakt. dołączył bym zdjęcia, ale nie wiem jak. ... > > >
Witam
Moja rodzina z Kacioryszek pochodzi, bede wdzieczny za jakies informacje na ten temat... > > >
Poszukuje wszelkiej informacji o osobach ze wsi Tumasze, okres przed i po wojenny
Dziadek Józef Tumasz urodził się we wsi Tumasze, Babcia Anna Orłowska najprawdopodobniej też pochodziła z tej miejscowości. Po wojnie osiedlili się na zachodzie Polski. Może ktoś ma/ miał informacje o rodzinie ze wsi Tumasze?... > > >
Ja jestem wnuczką Ignacego. Pozdrawiam. ... > > >

Zdjęcia

Szarny, wieś

Szarny, wieś Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Danuta Pawłowska

Chocieńczyce, majątek

Chocieńczyce, majątek Z albumu ze współczesnymi zdjęciami stashkevich volha

Kąty, zaścianek

Kąty, zaścianek Z albumu ze współczesnymi zdjęciami Jolanta Kownacka

Nanosy, wieś

Nanosy, wieś Z albumu z archiwalnymi zdjęciami .

Kiemieliszki, miasteczko

Kiemieliszki, miasteczko Z albumu z archiwalnymi zdjęciami

Mosztarki, zaścianek

Mosztarki, zaścianek Z albumu ze współczesnymi zdjęciami

Druja, miasteczko

Druja, miasteczko Z albumu z archiwalnymi zdjęciami

Alchimowszczyzna, zaścianek

Alchimowszczyzna, zaścianek Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Danuta Pawłowska

Rataliszki, zaścianek

Rataliszki, zaścianek Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Adam Zinkiewicz

Nazwiska dodane przez użytkowników

Kukuć dodał(a) Gałaj Dziemiany, kolonia (powiat brasławski)
Kukuć dodał(a) Gałaj Bondary, wieś (powiat brasławski)
Bukiej dodał(a) Gałaj Dziemiany, kolonia (powiat brasławski)
Bukiej dodał(a) Gałaj Bondary, wieś (powiat brasławski)
Margiewicz dodał(a) Gałaj Dziemiany, kolonia (powiat brasławski)
Margiewicz dodał(a) Gałaj Bondary, wieś (powiat brasławski)
Szakiel dodał(a) Gałaj Dziemiany, kolonia (powiat brasławski)
Szakiel dodał(a) Gałaj Bondary, wieś (powiat brasławski)
Gałaj Dziemiany, kolonia (powiat brasławski)
Gałaj Bondary, wieś (powiat brasławski)
Gierka dodał(a) Irina Tokarska Gierki, wieś (powiat wilejski)
Tomkowicz dodał(a) Gierki, wieś (powiat wilejski)
Tomkowicz dodał(a) Gierki, wieś (powiat wilejski)
Tokarska Wołkołatka, wieś (powiat wilejski)
WASILEWSKI, ALANCEWICZ, WASZKIEWICZ dodał(a) WASZKIEWICZ BUJNOWSKA Wilno, miasto (powiat grodzki wileński)

Przynależność administracyjna

Stare mapy województwa wileńskiego