Województwo wileńskie II Rzeczypospolitej istniało w latach 1926–1939 ze stolicą w Wilnie. Od zachodu graniczyło z terytorium Litwy, od północy z Łotwa i od wschodu z ZSRR. Od południa graniczyło z województwem nowogródzkim i w niewielkim fragmencie poludniowo-zachodnim z województwem białostockim. Województwo wileńskie miało 14 miast, 103 gminy wiejskie i dzieliło się na 8 powiatów: brasławski, dziśnieński, mołodeczański, oszmiański, postawski, święciański, wilejski, wileńsko-trocki. W 1939 r. województwo podzielono między ZSRR a Republikę Litewską.
Historia województwa wileńskiego
12 października 1920 roku zostało ogłoszone przez Polaków powstanie tzw. Litwy Środkowej ze stolicą w Wilnie w celu oderwania od Litwy terenów przekazanych jej 27 sierpnia 1920 roku przez bolszewików. 18 kwietnia 1922 roku Litwa Środkowa została przyłączona do Polski jako Ziemia Wileńska.
Ziemia Wileńska składała się z miasta Wilna oraz powiatów wileńskiego, oszmiańskiego, święciańskiego, trockiego i brasławskiego. Równocześnie do Ziemi Wileńskiej przyłączono powiaty dziśnieński, duniłowiczowski i wilejski z sąsiedniego województwo nowogródzkiego. Pomiędzy 1923 a 1924 rokiem powiaty wileński i trocki zostały połączone w powiat wileńsko-trocki. 1 stycznia 1926 roku powiat duniłowicki przekształcono w powiat postawski. Ziemia Wileńska była ostatnim obszarem II RP który otrzymał status województwa. Doszło do tego dopiero 20 stycznia 1926 roku, kiedy przekształcono ją w województwo wileńskie.
Ludność
Ziemia wileńska charakteryzowała się niskim rozwojem ekonomicznym, małą gęstością zaludnienia, dużym stopniem zniszczeń powojennych, nieurodzajnymi glebami i słabo rozwiniętą siecią komunikacyjna. Bardzo słabo był również rozwinięty przemysł koncentrujący się wokół głównego bogactwa, jakim było drewno. Były to ziemie zniszczone długim okresem zaboru rosyjskiego, I wojna światowa oraz wojna polsko-bolszewicka w 1920 r.
W 1921 r. województwo wileńskie liczyło l 005 565 osób, co dawało gęstość zaludnienia wynoszącą 34,5 mieszkańców na l km2. Zamieszkane było w większości przez Polaków (59,7%) i Białorusinów (22,7%) z niewielką domieszką Żydów, Litwinów, Rosjan i Karaimów. Co do stosunków wyznaniowych 62,5% było wyznania rzymskokatolickiego, 25,4% prawosławnego, 8,7% mojżeszowego, 3,4% przypada na inne wyznania.
Większość ziemi znajdowała się w rękach Polaków, choć trudno tu jednoznacznie stwierdzić czy byli to w przewadze Polacy etniczni, czy też Litwini związani z polską kulturą. Zasadnicza bowiem część właścicieli ziemskich na Wileńszyźnie wywodziła swoje korzenie z kniaziów bądź szlachty litewskiej i litewsko-ruskiej. Należeli do nich Czetwertyńscy, Druccy, Giedroyciowie, Ogińscy, Puzynowie, Sanguszkowie, Świrscy, Mirscy, Radziwiłłowie, Sapiehowie, Sołtanowie, Tyszkiewiczowie, Domeykowie, Jundziłłowie, Mineykowie, Montwiłlowie, Olechnowiczowie czy Tołłoczkowie. Do rodzin pochodzenia niemieckiego zaliczali się natomiast: Broel-Platerowie, Plater-Zyberkowie, Manteufflowie, Puttkamerowie, Romerowie czy Tyzenhauzowie. Korzenie włoskie posiadał ród Scipio del Campo, Munauzzich, Badenich, a tatarskie Oleszkiewiczów, Kryczyńskich, Półtorzyckich, Jakubowskich.
Zabytkowe cmentarze na Kresach Wschodnich Drugiej Rzeczypospolitej.
Województwo Wileńskie na obszarze Republiki Białorusi
DiG, Warszawa, 2007
Wiadomości
МК Сутьковской церкви за 1939, 1941, 1942
LVIA 605-20-556
уже открыт доступ онлайн
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QS7-99G3-12S9?cat=1109218&lang=ru&i=839... > > >
МК Залесской церкви (о бракосочетаниях и об умерших) за 1885 год.
Они лежат в деле Беницкой церкви НИАБ Гродно 1797-2-4 на страницах 199-216об
А МК Беницкой церкви (о бракосочетаниях и об умерших) за этот же год отсутствуют в этом деле... > > >
МК Залесской церкви (о бракосочетаниях и об умерших) за 1885 год.
Они лежат в деле Беницкой церкви НИАБ Гродно 1797-2-4 на страницах 199-216об
А МК Беницкой церкви (о бракосочетаниях и об умерших) за этот же год отсутствуют в этом деле... > > >
МК Сутьковской церкви за 1939, 1941, 1942
LVIA 605-20-556
уже открыт доступ онлайн
https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QS7-99G3-12S9?cat=1109218&lang=ru&i=839
... > > >
POSZUKUJĘ RODZINY O NAZWISKU STRACZYCKI... > > >
Здравствуйте. В населенном пункте Блюдино родилась моя бабушка Пиврик Ирина Федотовна. Хотелось бы получить больше информации о семье Пиврик и почему этот населенный пункт больше не существует.... > > >
Здравствуйте! Я, к сожалению, не живу в Минске, поэтому лично прийти в читальный зал не могу. Я уже отправила запрос в НИАБ по электронной почте, надеюсь, что получится получить запись таким способом. Если Вы знаете какой-нибудь другой вариант дистанционного поиска или заказа копии, буду очень благодарна за совет.... > > >
Witam,
W księgach wołyńskich znalazłem Wiktora Skorskiego który pochodził z okolic szumska, czy może wie ktoś czy istnieją jakieś księgi kościelne z lat 1830 do 1880 z tamtej parafii? I jeżeli są to czy można do nich zajrzeć.
Z góry dziękuję za wszelką odpowiedź. ... > > >
Dzień dobry szukam informacji o swojej babci Jadwiga Procukiewicz ze wsi Boroskowicze ... > > >
2026-09-16 Nicholas Romancewicz Brasław, miasteczko (powiat brasławski)