województwo nowogródzkie

Po raz pierwszy jednostkę administracyjną o nazwie „województwo nowogródzkie" utworzono na terenach Wielkiego księstwa Litewskiego w 1501 r. Od nowego podziału administracyjnego w 1566 składało się z trzech powiatów: wołkowyskiego, słonimskiego i nowogródzkiego. W trakcie trzeciego rozbioru zostało wchłonięte przez Rosję i ulegało ciągłym przemianom administracyjnym. W 1843 dokonano ostatecznego podziału między gubernie: wileńską, grodzieńską i mińską. Podział ten dotrwał do 1919, kiedy to tereny Kresów Wschodnich zostały odzyskane przez II Rzeczpospolitą.

Podział administracyjny województwa nowogródzkiego II Rzeczypospolitej

Herb województwa nowogródzkiego 4 lutego 1921 sejm uchwalił ustawę o unormowaniu stanu prawno-politycznego na ziemiach przyłączonych do Rzeczypospolitej przez Traktat Ryski. Ustawa ta powoływała do życia nowe jednostki administracyjne na Ziemiach Wschodnich — województwa: nowogródzkie, poleskie i wołyńskie. Utworzone w ten sposób województwo nowogródzkie składało się z 11 powiatów. Jednak już w lipcu 1922 cztery północne powiaty: brasławski, duniłowicki (późniejszy postawski), dziśnieński i wileński, zostały przyłączone do nowo tworzonego województwa wileńskiego. Później granice województwa ulegały już niewielkim zmianom, najważniejszą z nich było wydzielenie w 1929 z powiatu lidzkiego nowego powiatu szczuczyńskiego.

Mapa województwa nowogródzkiego

Województwo nowogródzkie - powiaty i większe miasta i miasteczka

Według ostatniego przed II wojną podziału administracyjnego z l kwietnia 1932, województwo nowogródzkie dzieliło się na osiem powiatów: nowogródzki, lidzki, szczuczyński, słonimski, baranowicki, nieświeski, stołpecki, wołożyński i zajmowało obszar 22 966,2 km2 (co stanowiło ok. 6% ogólnej powierzchni II Rzeczpospolitej). Posiadało 87 gmin wiejskich. Na długości 170 km graniczyło od wschodu z ZSRR, od zachodu z województwem białostockim, od północy z wileńskim, a od południa z poleskim.

Miejscowości i ludność

Województwo nowogródzkie było jedynym w II Rzeczypospolitej, które nie posiadało żadnego miasta wydzielonego z powiatu, co świadczy o braku na tym terenie znaczniejszych ośrodków miejskich. Bardzo słabe zurbanizowanie tego województwa potwierdza istnienie tylko 10 miast niewydzielonych. Z większych miast należy wymienić: Lidę, Słonim, Nowogródek, Nieśwież, Kleck, Baranowicze, Lachowicze, Stolpce, Wołożyn.

Miasteczek było w województwie nowogródzkim siedemdziesiąt jeden. W skład gmin wiejskich województwa nowogródzkiego, oprócz miasteczek, wchodziły również: wsie, okolice szlacheckie, zaścianki, folwarki, kolonie, osady, osady fabryczne i młyńskie, leśniczówki, plebanie, stacje i przystanki kolejowe.

Województwo nowogródzkie należało do najmniej zaludnionych w Polsce, chociaż pod względem obszaru zajmowało 10 miejsce. Według danych drugiego spisu, mającego miejsce w 1931, województwo zamieszkiwało l 056 780 osób, czyli 3,3% ogółu ludności II Rzeczypospolitej.

Według:
Zabytkowe cmentarze na Kresach Wschodnich Drugiej Rzeczypospolitej: województwo nowogródzkie
Wydawnictwo DIG, Warszawa 2008

Wiadomości:

Mój pradziadek Michał Czapla pochodzi z okolicy Czaple. Miał bracia - Cypryana, Józefa, Juliana, Pawła i siostrę Scholastykę. Był żonaty z Konstancją Szmigiero. Przez długi czas mieszkał w Petersburgu. Wrócił wraz z rodziną w 1918 roku do rodziców żony w Hlebowce. Wkrótce po powrocie on i jego żona zmarli. Żona Konstancja zmarła 23 września, a Michał 1 października - oba od zapalenia płuc. Pozostało czworo dzieci - 3 syna (mój dziadek Władysław, Edward i Stanisław) i córka Maria. Wszystkie dzieci pozostały żyć w Hlebowcach na wychowaniu u siostry matki. Może znajdzie się ktoś z tej rodziny?... > > >
Мой прадед Михаил Чапля родом из околицы Чапли. У него были братья - Циприан, Иосиф, Юлиан, Павел и сестра Схолястика. Был женат на Констанции Шмигеро. Долгое время жил в Петербурге. Вернулся вместе с семьёй в 1918 году к родителям жены в околицу Глебовцы. Вскорости по возвращении он и его жена умерли. Жена Констанция умерла 23 сентября, а Михаил 1 октября - оба от воспаления лёгких. Осталось четверо детей - 3 сына (мой дед Владислав, Эдвард и Станислав) и дочь Мария. Все дети так и остались жить в Глебовцах на воспитании у сестры матери. Может откликнется кто-нибудь из этой семьи. ... > > >
Poszukuję przodków o nazwiskach Szerbowicz Mikolaj(1898) i Scholastyka(1903) mieszkałi we wsi Kaplanowicze gmina Gricewiczi pow. Nieswiez woj.Nowogrodek, i moich pra-pradziadkow Jana i Adelja Cierpicki mieszkali we wsi Urwiedz.... > > >
Здравствуйте, ищу сведения о прадедушке Тишко Константин Лукьянович 1901 г.р. и прабабушке Тишко (до замужества Гижевская) Анна Константиновна 1907 г.р.
Родом из деревни Деречин или Александрия
Знаю что прадедушку в Войну призвали в польскую армию, там он был санитаром
В государственном архиве Гродненской области о них нет никаких сведений о том что они проживали на территории Польши до 1939 года
Может кто подскажет куда можно обратится еще? ... > > >
Moja praprababcia Franciszka Adamowicz pochodzi stąd. Może znajdzie się ktoś z Adamowiczów?... > > >
Моя прапрабабушка Франтишка Адамович родом отсюда. Может откликнется кто-нибудь из Адамовичей?... > > >
Здравствуйте. Ищу родственников по линии Новик. Мой прапрадед Новик Иван Андреевич 1860 г.р жена Агафья Ануфриевна.... > > >
Ищу любую информацию о своих родственниках. Бабушка и дедушка Дашко Степан Якимович и Дашко (Пешкур) Александра Адамовна. Жили в д. Лань. Интересует информация об их родственниках (братьях и сестрах, может быть найдутся родственники по линии бабушки, знаю, что их было много).
А также ищу информацию о прабабушке и прадедушке Пешкур Адам Михайлович и Пешкур (Беганска) Юлия Феликсовна (интересуют даты рождения-смерти, информация о родителях, место проживания и другое).... > > >
Kotarski Kazimierz ostatni właściciel Moszewicz. Dane o rodzinie i przodkach. Jestem wnuczka.... > > >
Mój dziadek Julian Nowicki pochodził z Mironima i miał dwóch synów Edwarda i Ryszarda. Szukam korzeni, krewnych..... > > >

Zdjęcia

Hanelki, okolica

Hanelki, okolica Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Valentin Morgiewicz

Hanelki, okolica

Hanelki, okolica Z albumu ze współczesnymi zdjęciami Valentin Morgiewicz

Borciaki, wieś

Borciaki, wieś Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Adrian Ryczkowski

Nieciecz, wieś

Nieciecz, wieś Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Mieczysław Kalinowski

Wołkowicze, wieś

Wołkowicze, wieś Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Adrian Ryczkowski

Nowiki Małe, wieś

Nowiki Małe, wieś Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Ирина Татарицкая

Zubki, wieś

Zubki, wieś Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Дмитрий Тихий

Rugajce, wieś

Rugajce, wieś Z albumu ze współczesnymi zdjęciami ольга Рослик

Omniewicze Rządowe, wieś

Omniewicze Rządowe, wieś Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Vasilij Balaj

Nazwiska dodane przez użytkowników

аЛЕКС Chorosice, wieś (powiat nowogródzki)
Łajkowski Żemłosław, folwark (powiat wołożyński)
Krol Kuncewszczyzna, folwark (powiat nieświeski)
Krol Jodczyce, wieś (powiat nieświeski)
Krol Radziwilmonty, folwark (powiat nieświeski)
Krol Łozowicze, wieś (powiat nieświeski)
Łasiuk dodał(a) E. Chmielewski Hubicze, wieś (powiat lidzki)
Łasiuk dodał(a) E. Chmielewski Zieniewicze, wieś (powiat lidzki)
Kozicki dodał(a) E. Chmielewski Montuny, wieś (powiat lidzki)
Kozicki dodał(a) E. Chmielewski Szkiery, wieś (powiat lidzki)

Przynależność administracyjna