województwo nowogródzkie

Po raz pierwszy jednostkę administracyjną o nazwie „województwo nowogródzkie" utworzono na terenach Wielkiego księstwa Litewskiego w 1501 r. Od nowego podziału administracyjnego w 1566 składało się z trzech powiatów: wołkowyskiego, słonimskiego i nowogródzkiego. W trakcie trzeciego rozbioru zostało wchłonięte przez Rosję i ulegało ciągłym przemianom administracyjnym. W 1843 dokonano ostatecznego podziału między gubernie: wileńską, grodzieńską i mińską. Podział ten dotrwał do 1919, kiedy to tereny Kresów Wschodnich zostały odzyskane przez II Rzeczpospolitą.

Podział administracyjny województwa nowogródzkiego II Rzeczypospolitej

Herb województwa nowogródzkiego 4 lutego 1921 sejm uchwalił ustawę o unormowaniu stanu prawno-politycznego na ziemiach przyłączonych do Rzeczypospolitej przez Traktat Ryski. Ustawa ta powoływała do życia nowe jednostki administracyjne na Ziemiach Wschodnich — województwa: nowogródzkie, poleskie i wołyńskie. Utworzone w ten sposób województwo nowogródzkie składało się z 11 powiatów. Jednak już w lipcu 1922 cztery północne powiaty: brasławski, duniłowicki (późniejszy postawski), dziśnieński i wileński, zostały przyłączone do nowo tworzonego województwa wileńskiego. Później granice województwa ulegały już niewielkim zmianom, najważniejszą z nich było wydzielenie w 1929 z powiatu lidzkiego nowego powiatu szczuczyńskiego.

Mapa województwa nowogródzkiego

Województwo nowogródzkie - powiaty i większe miasta i miasteczka

Według ostatniego przed II wojną podziału administracyjnego z l kwietnia 1932, województwo nowogródzkie dzieliło się na osiem powiatów: nowogródzki, lidzki, szczuczyński, słonimski, baranowicki, nieświeski, stołpecki, wołożyński i zajmowało obszar 22 966,2 km2 (co stanowiło ok. 6% ogólnej powierzchni II Rzeczpospolitej). Posiadało 87 gmin wiejskich. Na długości 170 km graniczyło od wschodu z ZSRR, od zachodu z województwem białostockim, od północy z wileńskim, a od południa z poleskim.

Miejscowości i ludność

Województwo nowogródzkie było jedynym w II Rzeczypospolitej, które nie posiadało żadnego miasta wydzielonego z powiatu, co świadczy o braku na tym terenie znaczniejszych ośrodków miejskich. Bardzo słabe zurbanizowanie tego województwa potwierdza istnienie tylko 10 miast niewydzielonych. Z większych miast należy wymienić: Lidę, Słonim, Nowogródek, Nieśwież, Kleck, Baranowicze, Lachowicze, Stolpce, Wołożyn.

Miasteczek było w województwie nowogródzkim siedemdziesiąt jeden. W skład gmin wiejskich województwa nowogródzkiego, oprócz miasteczek, wchodziły również: wsie, okolice szlacheckie, zaścianki, folwarki, kolonie, osady, osady fabryczne i młyńskie, leśniczówki, plebanie, stacje i przystanki kolejowe.

Województwo nowogródzkie należało do najmniej zaludnionych w Polsce, chociaż pod względem obszaru zajmowało 10 miejsce. Według danych drugiego spisu, mającego miejsce w 1931, województwo zamieszkiwało l 056 780 osób, czyli 3,3% ogółu ludności II Rzeczypospolitej.

Według:
Zabytkowe cmentarze na Kresach Wschodnich Drugiej Rzeczypospolitej: województwo nowogródzkie
Wydawnictwo DIG, Warszawa 2008

Wiadomości:

Здравствуйте!Хочу узнать,точно ли похоронен у Вас в деревне Mалые Озёрки.Леднев Сергей Владимирович год рождения 12,08,1959... > > >
Poszukuję rodziny mojej mamy Heleny Niedzwieckiej, ur. w Ejszyszkach w 1936 r., córki Juliana i Stanisławy z domu Zwierko. Mieszkali w Podzitwie. Po wojnie wywiezieni na Syberię.... > > >
Чарговы выдатны рарытэт. Посьпехаў Вам, Сп. Ціхі.... > > >
Ищу информацию о прадедах, Витко Татьяна Михайловна(1911-1996),Витко Григорий Михайлович(1904-1963).буду рада любой информации... > > >
Witam, szukam jakichkolwiek informacji o rodzinie mojego dziadka Stanisława Misiewicz. Wiem tylko, że mieszkał we wsi Nowosady. Jego rodzice to Feliks i Kazimiera Misiewicz. Zostali przesiedleni do Szczecinka, Wojciech. Zachodniopomorskie. Mieli troje dzieci Stanisława, Witolda i Melania. Pradziadek był piekarzem albo młynarzem. Tyle wiem więc był a bym wdzięczna za każdą informacje. Pozdrawiam... > > >
szukam rodziny ojca Konstantego, dziadkowie Anna Szkołko i Konstanty Howor-Howorowski
... > > >
Witam.Przepraszam ze dopiero teraz sie odzywam. Czy w rodzinie twojej babci był tez Leon ?... > > >
Jestem wnuczka Ignacego Kosmaczewskiego urodzonego 1902 r w Krzywice... > > >
Ищу родственников (могилы) в деревне Крупляны - фамилия Осовские (Оссовские). ... > > >
Ищу даты рождения и смерти своих предков:
Катковский Игнатий, уроженец деревни Кервели
Катковская (Сорока) Мария или Анна
их дети:
Катковский Ясь (Иван или Осип)
Катковская Стефания
Катковский Михаил,приблизительно 1898 г.рожд.
Катковская Мария, приблизительно 1900 г.рожд.
Катковская Алена (Елена), 1905 г.рожд.
Катковская Олеся
Катковский Николай, 1910 г.рожд.... > > >

Zdjęcia

Zubki, wieś

Zubki, wieś Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Дмитрий Тихий

Rugajce, wieś

Rugajce, wieś Z albumu ze współczesnymi zdjęciami ольга Рослик

Omniewicze Rządowe, wieś

Omniewicze Rządowe, wieś Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Vasilij Balaj

Kudejsze, wieś

Kudejsze, wieś Z albumu ze współczesnymi zdjęciami Kazimierz Niechwiadowicz

Wsielub, miasteczko

Wsielub, miasteczko Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Дарья Хитро

Lubcz, folwark

Lubcz, folwark Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Алексей Гудков

Burdykowszczyzna, folwark

Burdykowszczyzna, folwark Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Алексей Гудков

Chrapieniewo, okolica

Chrapieniewo, okolica Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Danuta Pawłowska

Powiłańce, wieś

Powiłańce, wieś Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Danuta Pawłowska

Nazwiska dodane przez użytkowników

Чижик dodał(a) Ольга Буйницкая Nowa Wieś, wieś (powiat nieświeski)
Коржик dodał(a) Ольга Буйницкая Nowa Wieś, wieś (powiat nieświeski)
Коржик dodał(a) Ольга Буйницкая Ojucewicze, wieś (powiat nieświeski)
Стриж dodał(a) Ольга Буйницкая Nowa Wieś, wieś (powiat nieświeski)
Карабан dodał(a) Ольга Буйницкая Nowa Wieś, wieś (powiat nieświeski)
Клокель Zaturja, wieś (powiat nieświeski)
Chitro Wsielub, miasteczko (powiat nowogródzki)

Przynależność administracyjna