województwo nowogródzkie

Przynależność administracyjna

Po raz pierwszy jednostkę administracyjną o nazwie „województwo nowogródzkie" utworzono na terenach Wielkiego księstwa Litewskiego w 1501 r. Od nowego podziału administracyjnego w 1566 składało się z trzech powiatów: wołkowyskiego, słonimskiego i nowogródzkiego. W trakcie trzeciego rozbioru zostało wchłonięte przez Rosję i ulegało ciągłym przemianom administracyjnym. W 1843 dokonano ostatecznego podziału między gubernie: wileńską, grodzieńską i mińską. Podział ten dotrwał do 1919, kiedy to tereny Kresów Wschodnich zostały odzyskane przez II Rzeczpospolitą.

Podział administracyjny województwa nowogródzkiego II Rzeczypospolitej

Herb województwa nowogródzkiego 4 lutego 1921 sejm uchwalił ustawę o unormowaniu stanu prawno-politycznego na ziemiach przyłączonych do Rzeczypospolitej przez Traktat Ryski. Ustawa ta powoływała do życia nowe jednostki administracyjne na Ziemiach Wschodnich — województwa: nowogródzkie, poleskie i wołyńskie. Utworzone w ten sposób województwo nowogródzkie składało się z 11 powiatów. Jednak już w lipcu 1922 cztery północne powiaty: brasławski, duniłowicki (późniejszy postawski), dziśnieński i wileński, zostały przyłączone do nowo tworzonego województwa wileńskiego. Później granice województwa ulegały już niewielkim zmianom, najważniejszą z nich było wydzielenie w 1929 z powiatu lidzkiego nowego powiatu szczuczyńskiego.

Mapa województwa nowogródzkiego

Województwo nowogródzkie - powiaty i większe miasta i miasteczka

Według ostatniego przed II wojną podziału administracyjnego z l kwietnia 1932, województwo nowogródzkie dzieliło się na osiem powiatów: nowogródzki, lidzki, szczuczyński, słonimski, baranowicki, nieświeski, stołpecki, wołożyński i zajmowało obszar 22 966,2 km2 (co stanowiło ok. 6% ogólnej powierzchni II Rzeczpospolitej). Posiadało 87 gmin wiejskich. Na długości 170 km graniczyło od wschodu z ZSRR, od zachodu z województwem białostockim, od północy z wileńskim, a od południa z poleskim.

Miejscowości i ludność

Województwo nowogródzkie było jedynym w II Rzeczypospolitej, które nie posiadało żadnego miasta wydzielonego z powiatu, co świadczy o braku na tym terenie znaczniejszych ośrodków miejskich. Bardzo słabe zurbanizowanie tego województwa potwierdza istnienie tylko 10 miast niewydzielonych. Z większych miast należy wymienić: Lidę, Słonim, Nowogródek, Nieśwież, Kleck, Baranowicze, Lachowicze, Stolpce, Wołożyn.

Miasteczek było w województwie nowogródzkim siedemdziesiąt jeden. W skład gmin wiejskich województwa nowogródzkiego, oprócz miasteczek, wchodziły również: wsie, okolice szlacheckie, zaścianki, folwarki, kolonie, osady, osady fabryczne i młyńskie, leśniczówki, plebanie, stacje i przystanki kolejowe.

Województwo nowogródzkie należało do najmniej zaludnionych w Polsce, chociaż pod względem obszaru zajmowało 10 miejsce. Według danych drugiego spisu, mającego miejsce w 1931, województwo zamieszkiwało l 056 780 osób, czyli 3,3% ogółu ludności II Rzeczypospolitej.

Według:
Zabytkowe cmentarze na Kresach Wschodnich Drugiej Rzeczypospolitej: województwo nowogródzkie
Wydawnictwo DIG, Warszawa 2008

Wiadomości:

Добрый день! Ищу сведения о своих родственниках в Беларуси. Дед Готовчиц Александр Иосифович(Осипович) родился в 1894 дер. Липск, Кривошинский сс, Ляховичский р-н, Брестской обл. Был военным, последнее место службы командир 147 с/полка. Погиб в 1938. Дед наверное был лютеранином, СОХРАНИЛАСЬ ФОТОГРАФИЯ прадеда- на обороте надпись: Iozef(может не совсем разборчево).
Готовчиц(Тараймович) Ульяна Яковлевна 1900г.р.(август?). Родилась в д.Тисса(Тесса), сейчас эти земли вошли в состав г. Кировск, жила все время с нами. Умерла в 1986 в г. Воронеж.
Как найти свидетельства о их точных датах рождения, где зарегистрирован брак? Моя мама родилась в 1923 в Бобруйске. Заранее Всем большое спасибо!!!... > > >
Prawdopodobnie w miejscowości Dubrowy mieszkał Bolesław Czapliński s. Ignacego i Marii, który zmarł w 1963 (?) roku. Mieszkała tam również jego siostra Wanda. Bolesław prawdopodobnie był zonaty i miał córkę Helenę. Szukam informacji o nich i kontaktu.... > > >
Прывітанне. Мяне клічуць Дарыюш Рудніцкі, я жыву побач Легніца ў Польшчы. Я ўнук Стэфанія Turczyński. Maiden клічуць Стэфанія Samsonik. Стэфка Kolbowicz жыла ў вёсцы. Каля 20 гадоў таму, мой брат Андрэй і яго бацька былі ў Казімеж вас. Я хацеў бы спытаць, ці з'яўляюцца мы звязаны, я чакаю адказу. З павагай Дарыюш Рудніцкі... > > >
Ищу информацию о данной деревне,и фамилии Гадыцкі-Цвірка
Dzień Dobry, czy znana jest komuś/ktoś z miejscowych pamięta przedwojenną rodzinę Godyckich-Ćwirko?... > > >
Добрый день. Ищу записи об акте рождения своего деда Ломышева Иосифа Ивановича, рожденного в 1907 г. Виленская губ., Дисненский уезд, с. Ширмы, где находиться это место в настоящее время, буду рад любой информации.... > > >
Добрый день. Ищу любую информацию о прадедушке и прабабушке. Прадед: Колковский Михаил Фомич (31.12.1900 г. - 27.04.1974 г. ). Место рождения - д. Дудки, Минская губерния, Рос. Империя. Служил в польской армии (не известно где). Прабабушка: Колковская Мальвина Карловна ( 22.03.1904 г. - 20.09. 1989 г. ) в девичестве Радион Мальва ( Radzion ) Место рождения - д. Шашки (предположительно), Минск. губерния , Рос. Империя. Буду признателен за любую информацию.... > > >
Добрый день. Ищу записи об акте рождения своей бабушки Масленик Натальи Федоровны, рожденной в г. Раков в 1930 г. ... > > >
Poszukuję informacji o właścicielach folwarku Nacz Starej. Franciszki lub Mari Fiedziuszko. ... > > >
Dodam tylko, że jeśli Pani mama również miała na imię Helena, to chodzi o te same rodziny :)... > > >
Pani Heleno, moja mama urodziła się w Wiekańcach 1931r. Babcia i dziadek Boluć tam właśnie mieszkali. Babcia miała na imię Wincentyna, wyszła za Henryka Hrynkiewicza. Zaraz po wojnie przenieśli się do Polski. Pradziadki to prawdopodobnie Karolina Boluć i pradziadek Boluc, imienia nie znam. Może to ta rodzina, której Pani poszukuje. Chętnie wymienię się informacjami. Pozdrawiam serdecznie... > > >

Zdjęcia

Dubrowy, wieś

Dubrowy, wieś Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Stefan Jaworski

Ostrów, wieś

Ostrów, wieś Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Константин Зверев

Kutowszczyzna, folwark

Kutowszczyzna, folwark Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Дмитрий Тихий

Walówka, wieś

Walówka, wieś Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Szymko, Buida, Krewczyk, Kryska

Krzywicze, wieś

Krzywicze, wieś Z albumu ze współczesnymi zdjęciami Олег Ровда

Wsielub, miasteczko

Wsielub, miasteczko Z albumu ze współczesnymi zdjęciami Nadya O'Rourke

Horki, folwark

Horki, folwark Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Carolyn Dutton

Stołowicze, miasteczko

Stołowicze, miasteczko Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Дмитрий Тихий

Dziewiątkowicze Nowe, folwark

Dziewiątkowicze Nowe, folwark Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Николай Митюшин

Nazwiska dodane przez użytkowników

Денищик dodał(a) Константин Зверев Ostrów, wieś (powiat baranowicki)
Сегень dodał(a) Константин Зверев Ostrów, wieś (powiat baranowicki)
Kaszlej dodał(a) Фабішэўская Uholniki, wieś (powiat lidzki)
Kaszlej dodał(a) Фабішэўская Sobakińce, miasteczko (powiat lidzki)
Kaszlej dodał(a) Фабішэўская Chodziłonie, wieś (powiat lidzki)
Kaszlej dodał(a) Фабішэўская Wasiliszki, miasteczko (powiat lidzki)
Malinowski dodał(a) Фабішэўская Sobakińce, miasteczko (powiat lidzki)
Malinowski dodał(a) Фабішэўская Uholniki, wieś (powiat lidzki)
Malinowski dodał(a) Фабішэўская Chodziłonie, wieś (powiat lidzki)
Malinowski dodał(a) Фабішэўская Wasiliszki, miasteczko (powiat lidzki)
Dobriłko dodał(a) Фабішэўская Uholniki, wieś (powiat lidzki)
Dobriłko dodał(a) Фабішэўская Sobakińce, miasteczko (powiat lidzki)
Dobriłko dodał(a) Фабішэўская Chodziłonie, wieś (powiat lidzki)
Dobriłko dodał(a) Фабішэўская Wasiliszki, miasteczko (powiat lidzki)
Jurczuk dodał(a) Artur Kabus Delatycze, folwark (powiat nowogródzki)
Kabus Szczytniki, folwark (powiat lidzki)
бочков Nowa Mysz, miasteczko (powiat baranowicki)