województwo nowogródzkie

Przynależność administracyjna

Po raz pierwszy jednostkę administracyjną o nazwie „województwo nowogródzkie" utworzono na terenach Wielkiego księstwa Litewskiego w 1501 r. Od nowego podziału administracyjnego w 1566 składało się z trzech powiatów: wołkowyskiego, słonimskiego i nowogródzkiego. W trakcie trzeciego rozbioru zostało wchłonięte przez Rosję i ulegało ciągłym przemianom administracyjnym. W 1843 dokonano ostatecznego podziału między gubernie: wileńską, grodzieńską i mińską. Podział ten dotrwał do 1919, kiedy to tereny Kresów Wschodnich zostały odzyskane przez II Rzeczpospolitą.

Podział administracyjny województwa nowogródzkiego II Rzeczypospolitej

Herb województwa nowogródzkiego 4 lutego 1921 sejm uchwalił ustawę o unormowaniu stanu prawno-politycznego na ziemiach przyłączonych do Rzeczypospolitej przez Traktat Ryski. Ustawa ta powoływała do życia nowe jednostki administracyjne na Ziemiach Wschodnich — województwa: nowogródzkie, poleskie i wołyńskie. Utworzone w ten sposób województwo nowogródzkie składało się z 11 powiatów. Jednak już w lipcu 1922 cztery północne powiaty: brasławski, duniłowicki (późniejszy postawski), dziśnieński i wileński, zostały przyłączone do nowo tworzonego województwa wileńskiego. Później granice województwa ulegały już niewielkim zmianom, najważniejszą z nich było wydzielenie w 1929 z powiatu lidzkiego nowego powiatu szczuczyńskiego.

Mapa województwa nowogródzkiego

Województwo nowogródzkie - powiaty i większe miasta i miasteczka

Według ostatniego przed II wojną podziału administracyjnego z l kwietnia 1932, województwo nowogródzkie dzieliło się na osiem powiatów: nowogródzki, lidzki, szczuczyński, słonimski, baranowicki, nieświeski, stołpecki, wołożyński i zajmowało obszar 22 966,2 km2 (co stanowiło ok. 6% ogólnej powierzchni II Rzeczpospolitej). Posiadało 87 gmin wiejskich. Na długości 170 km graniczyło od wschodu z ZSRR, od zachodu z województwem białostockim, od północy z wileńskim, a od południa z poleskim.

Miejscowości i ludność

Województwo nowogródzkie było jedynym w II Rzeczypospolitej, które nie posiadało żadnego miasta wydzielonego z powiatu, co świadczy o braku na tym terenie znaczniejszych ośrodków miejskich. Bardzo słabe zurbanizowanie tego województwa potwierdza istnienie tylko 10 miast niewydzielonych. Z większych miast należy wymienić: Lidę, Słonim, Nowogródek, Nieśwież, Kleck, Baranowicze, Lachowicze, Stolpce, Wołożyn.

Miasteczek było w województwie nowogródzkim siedemdziesiąt jeden. W skład gmin wiejskich województwa nowogródzkiego, oprócz miasteczek, wchodziły również: wsie, okolice szlacheckie, zaścianki, folwarki, kolonie, osady, osady fabryczne i młyńskie, leśniczówki, plebanie, stacje i przystanki kolejowe.

Województwo nowogródzkie należało do najmniej zaludnionych w Polsce, chociaż pod względem obszaru zajmowało 10 miejsce. Według danych drugiego spisu, mającego miejsce w 1931, województwo zamieszkiwało l 056 780 osób, czyli 3,3% ogółu ludności II Rzeczypospolitej.

Według:
Zabytkowe cmentarze na Kresach Wschodnich Drugiej Rzeczypospolitej: województwo nowogródzkie
Wydawnictwo DIG, Warszawa 2008

Wiadomości:

Там родилась моя мама Паппэ Лия (Лея), её сёстры, в том числе Паппэ Мария ( Малка, Марья?), братья, в том числе Моиссей, Шая... > > >
jestem prawnukiem Marii Harasimowicz (miała 2 córki i syna. Syn zginął na wojnie w 1945r) Jeżeli to ta osoba, jej mężem był Piotr Harasimowicz. Wysiedleni z miejscowości Baranowicze. Czy to ta rodzina? Potrzeba więcej szczegółów.... > > >
Я родился в Поболе. Моя мать Анна из семьи Захар и ее брат была Эдмундом.
Свяжитесь со мной по адресу ragien@wp.pl... > > >
Ищу информацию о фамилии Турчениковы из д.Озераны... > > >
Ищу любую информацию по родственнику сидорович владимир константинович примерный год рождения с 1889-1912.Родился в деревне чернихово,мать агата отец константин,служил в войске польском имел звание так же проживал одно время в бела-подляске.... > > >
Проживание на территории бывшей Польской республики (1919 – 1939 гг.). Участие в выборах в Сейм и Сенат Польской республики (1919 – 1939 гг.). Призыв в польскую армию (1919 – 1939 гг.) для оформления карты поляка.Спасибо... > > >
Stanislaw Adamowicz mechkal v Starzynkah i v roku 2002 zmarl.... > > >
Эта деревня относится к парафии Желудок.... > > >
Witam
Szukam informacji o rodzinie Musiejko z Jewsiejewicz... > > >
В деревне Матевичи (ныне Мотевичи) Белицкой волости Лидского уезда в 1896 г. родился мой дед Миклашевич Петр Мизхайлович, римо-католического вероисповедания. Ищу Костел (приход)
в котором записано рождение деда. Ближайшие костелы (по карте) вижу: Желудок (12км), Заболоть (17км), д.Осово (21км). Какой это м.б. костел? Куда ходили в костел прихожане д.Матевичи?... > > >

Zdjęcia

Stołowicze, miasteczko

Stołowicze, miasteczko Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Дмитрий Тихий

Dziewiątkowicze Nowe, folwark

Dziewiątkowicze Nowe, folwark Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Николай Митюшин

Ostrówki, wieś

Ostrówki, wieś Z albumu ze współczesnymi zdjęciami Kryscina Vitushka

Proście, wieś

Proście, wieś Z albumu ze współczesnymi zdjęciami Kryscina Vitushka

Ohłobliszki, okolica

Ohłobliszki, okolica Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Izydor Węcławowicz

Iwje, miasto

Iwje, miasto Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Дмитрий Тихий

Klińce-Błotce, wieś

Klińce-Błotce, wieś Z albumu ze współczesnymi zdjęciami Репина Елена Александровна

Łopuszno, folwark

Łopuszno, folwark Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Elena

Saska Lipka, wieś

Saska Lipka, wieś Z albumu ze współczesnymi zdjęciami Maria Taśmińska

Nazwiska dodane przez użytkowników

бочков Nowa Mysz, miasteczko (powiat baranowicki)
Horuzko Łaby, wieś (powiat stołpecki)
Olga Malawska Lubcz, miasteczko (powiat nowogródzki)
Olga Malawska Lubcz, folwark (powiat nowogródzki)