województwo nowogródzkie

Przynależność administracyjna

Po raz pierwszy jednostkę administracyjną o nazwie „województwo nowogródzkie" utworzono na terenach Wielkiego księstwa Litewskiego w 1501 r. Od nowego podziału administracyjnego w 1566 składało się z trzech powiatów: wołkowyskiego, słonimskiego i nowogródzkiego. W trakcie trzeciego rozbioru zostało wchłonięte przez Rosję i ulegało ciągłym przemianom administracyjnym. W 1843 dokonano ostatecznego podziału między gubernie: wileńską, grodzieńską i mińską. Podział ten dotrwał do 1919, kiedy to tereny Kresów Wschodnich zostały odzyskane przez II Rzeczpospolitą.

Podział administracyjny województwa nowogródzkiego II Rzeczypospolitej

Herb województwa nowogródzkiego 4 lutego 1921 sejm uchwalił ustawę o unormowaniu stanu prawno-politycznego na ziemiach przyłączonych do Rzeczypospolitej przez Traktat Ryski. Ustawa ta powoływała do życia nowe jednostki administracyjne na Ziemiach Wschodnich — województwa: nowogródzkie, poleskie i wołyńskie. Utworzone w ten sposób województwo nowogródzkie składało się z 11 powiatów. Jednak już w lipcu 1922 cztery północne powiaty: brasławski, duniłowicki (późniejszy postawski), dziśnieński i wileński, zostały przyłączone do nowo tworzonego województwa wileńskiego. Później granice województwa ulegały już niewielkim zmianom, najważniejszą z nich było wydzielenie w 1929 z powiatu lidzkiego nowego powiatu szczuczyńskiego.

Mapa województwa nowogródzkiego

Województwo nowogródzkie - powiaty i większe miasta i miasteczka

Według ostatniego przed II wojną podziału administracyjnego z l kwietnia 1932, województwo nowogródzkie dzieliło się na osiem powiatów: nowogródzki, lidzki, szczuczyński, słonimski, baranowicki, nieświeski, stołpecki, wołożyński i zajmowało obszar 22 966,2 km2 (co stanowiło ok. 6% ogólnej powierzchni II Rzeczpospolitej). Posiadało 87 gmin wiejskich. Na długości 170 km graniczyło od wschodu z ZSRR, od zachodu z województwem białostockim, od północy z wileńskim, a od południa z poleskim.

Miejscowości i ludność

Województwo nowogródzkie było jedynym w II Rzeczypospolitej, które nie posiadało żadnego miasta wydzielonego z powiatu, co świadczy o braku na tym terenie znaczniejszych ośrodków miejskich. Bardzo słabe zurbanizowanie tego województwa potwierdza istnienie tylko 10 miast niewydzielonych. Z większych miast należy wymienić: Lidę, Słonim, Nowogródek, Nieśwież, Kleck, Baranowicze, Lachowicze, Stolpce, Wołożyn.

Miasteczek było w województwie nowogródzkim siedemdziesiąt jeden. W skład gmin wiejskich województwa nowogródzkiego, oprócz miasteczek, wchodziły również: wsie, okolice szlacheckie, zaścianki, folwarki, kolonie, osady, osady fabryczne i młyńskie, leśniczówki, plebanie, stacje i przystanki kolejowe.

Województwo nowogródzkie należało do najmniej zaludnionych w Polsce, chociaż pod względem obszaru zajmowało 10 miejsce. Według danych drugiego spisu, mającego miejsce w 1931, województwo zamieszkiwało l 056 780 osób, czyli 3,3% ogółu ludności II Rzeczypospolitej.

Według:
Zabytkowe cmentarze na Kresach Wschodnich Drugiej Rzeczypospolitej: województwo nowogródzkie
Wydawnictwo DIG, Warszawa 2008

Wiadomości:

Хочу восьановить свои польские корни. Ищу документы своей бабушки Блащеница Вера Клементьевна, 30.04.1923 г.р. в д. Скородинцы. Знаю, что ходила в Польскую школу,на протяжении 4-5 Лет, хочу найти подтверждение. Прошу известить меня.... > > >
Насколько я знаю, мои дедушка Сазанович Николай Максимович,1894 г.р. и бабушка Сазанович Ева Даниловна (Лецко-до замужества), 1893 г.р. родились и проживали в д.Побрезье Новогрудского р-на Деревня Роскошь расположена недалеко от Побрезья, но в тех краях Сазанович распространенная фамилия. ... > > >
название католического прихода к которому относилась деревня Посоли... > > >
Ищу информацию о деревне Кузевичи, Молчадский с/с... > > >
Witam. Poszukuję mieszkańców Woronowa i Woronowa Kolonii lub okolic z lat 1930-1960.
pozdrawiam... > > >
Моя прабабка Софья Григорьевна (в девичестве Божко)(р.1892-1969) в деревне Роскошь Негневичского уезда. Вышла замуж за Фёдора Дмитриевича Самойловича (р.1884-1943) тоже из деревни Роскошь. В 1912 году переехали в Калужскую губернию Мосальский р-н Червлёновскую волость на частный хутор. Вместе с Самойловичами в тот же Мосальский уезд переехали и ее родные братья Божко. Если у вас появится информация о возможном родстве этих Божко , пожалуйста , напишите.... > > >
Я Самойлович Алексей Вячеславович из Москвы 1969г.р. могу сообщить, что моя прапрабабушка носила девичью фамилию Сазанович. Устиния Михайловна по мужу Самойлович (год её рождения не знаю около 1870-х годов)вышла за Самойловича Дмитрия Семёновича (знаю что умер он в 1925 году
в пос.Сеньково Мосальский р-н Калужская область)из деревни Роскошь Негневичской волости. У неё было 4-ре сына и они все родились в деревне Роскошь. Мой прадед родился в 1885 году и женился на Софье Григорьевне Божко. В 1912 году они продали свои земельные наделы и переехали в Калужскую губернию Мосальский уезд Червлёнлвскую волость на свой хутор.Если у вас есть информация о возможном родстве Устинии Михайловны Сазанович с вашами дедами пришлите , пожалуйста, буду чрезвычайно признателен.... > > >
Добрый день , в деревне Слобода, столбцовского повета родились наши прадед Скроб Сильвестр Иларионович 1882 года рождения и дед Скроб Иван Сильвестрович 1909 года родения , хотели узнать больше про это место . ... > > >
Dzień dobry. Czy istnieje możliwośc odnalezienia gdzieś w internecie aktów i metryk z tego rejonu z lat 20. XX wieku?... > > >
SZUKAM KREWNYCH... > > >

Zdjęcia

Saska Lipka, wieś

Saska Lipka, wieś Z albumu ze współczesnymi zdjęciami Maria Taśmińska

Tucza, wieś

Tucza, wieś Z albumu ze współczesnymi zdjęciami Maria Taśmińska

Malewo, wieś

Malewo, wieś Z albumu ze współczesnymi zdjęciami Maria Taśmińska

Nieśwież, miasto

Nieśwież, miasto Z albumu ze współczesnymi zdjęciami Maria Taśmińska

Nowogródek, miasto

Nowogródek, miasto Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Ўладзімір Губко

Hrudopol, folwark

Hrudopol, folwark Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Ўладзімір Губко

Zołociejowo, wieś

Zołociejowo, wieś Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Ўладзімір Губко

Iszkoldź, wieś

Iszkoldź, wieś Z albumu ze współczesnymi zdjęciami Maria Taśmińska

Horodziej, miasteczko

Horodziej, miasteczko Z albumu ze współczesnymi zdjęciami Maria Taśmińska

Nazwiska dodane przez użytkowników

Тихон dodał(a) Ігар Савоська Burduki, wieś (powiat wołożyński)
Bushejko dodał(a) Ігар Савоська Olchówka, wieś (powiat lidzki)
Kijenya dodał(a) Ігар Савоська Pudzin, wieś (powiat lidzki)
Юкавец Milkowszczyzna, wieś (powiat wołożyński)
Maria Boruk dodał(a) Kaczmarek Osowce, folwark (powiat słonimski)
Jezuitczyk dodał(a) E. Chmielewski Wojejkowce, wieś (powiat lidzki)
Jazowicki dodał(a) E. Chmielewski Wojejkowce, wieś (powiat lidzki)
Kołosun dodał(a) E. Chmielewski Katowicze, wieś (powiat lidzki)
Mackiewicz dodał(a) E. Chmielewski Katowicze, wieś (powiat lidzki)
Wilkiel dodał(a) E. Chmielewski Kukle, wieś (powiat lidzki)
Krawczewski dodał(a) E. Chmielewski Jodelowce, wieś (powiat lidzki)
Waśko dodał(a) E. Chmielewski Jodelowce, wieś (powiat lidzki)
Waśko dodał(a) E. Chmielewski Tołoczki, wieś (powiat lidzki)