województwo nowogródzkie

Po raz pierwszy jednostkę administracyjną o nazwie „województwo nowogródzkie" utworzono na terenach Wielkiego księstwa Litewskiego w 1501 r. Od nowego podziału administracyjnego w 1566 składało się z trzech powiatów: wołkowyskiego, słonimskiego i nowogródzkiego. W trakcie trzeciego rozbioru zostało wchłonięte przez Rosję i ulegało ciągłym przemianom administracyjnym. W 1843 dokonano ostatecznego podziału między gubernie: wileńską, grodzieńską i mińską. Podział ten dotrwał do 1919, kiedy to tereny Kresów Wschodnich zostały odzyskane przez II Rzeczpospolitą.

Podział administracyjny województwa nowogródzkiego II Rzeczypospolitej

Herb województwa nowogródzkiego 4 lutego 1921 sejm uchwalił ustawę o unormowaniu stanu prawno-politycznego na ziemiach przyłączonych do Rzeczypospolitej przez Traktat Ryski. Ustawa ta powoływała do życia nowe jednostki administracyjne na Ziemiach Wschodnich — województwa: nowogródzkie, poleskie i wołyńskie. Utworzone w ten sposób województwo nowogródzkie składało się z 11 powiatów. Jednak już w lipcu 1922 cztery północne powiaty: brasławski, duniłowicki (późniejszy postawski), dziśnieński i wileński, zostały przyłączone do nowo tworzonego województwa wileńskiego. Później granice województwa ulegały już niewielkim zmianom, najważniejszą z nich było wydzielenie w 1929 z powiatu lidzkiego nowego powiatu szczuczyńskiego.

Mapa województwa nowogródzkiego

Województwo nowogródzkie - powiaty i większe miasta i miasteczka

Według ostatniego przed II wojną podziału administracyjnego z l kwietnia 1932, województwo nowogródzkie dzieliło się na osiem powiatów: nowogródzki, lidzki, szczuczyński, słonimski, baranowicki, nieświeski, stołpecki, wołożyński i zajmowało obszar 22 966,2 km2 (co stanowiło ok. 6% ogólnej powierzchni II Rzeczpospolitej). Posiadało 87 gmin wiejskich. Na długości 170 km graniczyło od wschodu z ZSRR, od zachodu z województwem białostockim, od północy z wileńskim, a od południa z poleskim.

Miejscowości i ludność

Województwo nowogródzkie było jedynym w II Rzeczypospolitej, które nie posiadało żadnego miasta wydzielonego z powiatu, co świadczy o braku na tym terenie znaczniejszych ośrodków miejskich. Bardzo słabe zurbanizowanie tego województwa potwierdza istnienie tylko 10 miast niewydzielonych. Z większych miast należy wymienić: Lidę, Słonim, Nowogródek, Nieśwież, Kleck, Baranowicze, Lachowicze, Stolpce, Wołożyn.

Miasteczek było w województwie nowogródzkim siedemdziesiąt jeden. W skład gmin wiejskich województwa nowogródzkiego, oprócz miasteczek, wchodziły również: wsie, okolice szlacheckie, zaścianki, folwarki, kolonie, osady, osady fabryczne i młyńskie, leśniczówki, plebanie, stacje i przystanki kolejowe.

Województwo nowogródzkie należało do najmniej zaludnionych w Polsce, chociaż pod względem obszaru zajmowało 10 miejsce. Według danych drugiego spisu, mającego miejsce w 1931, województwo zamieszkiwało l 056 780 osób, czyli 3,3% ogółu ludności II Rzeczypospolitej.

Według:
Zabytkowe cmentarze na Kresach Wschodnich Drugiej Rzeczypospolitej: województwo nowogródzkie
Wydawnictwo DIG, Warszawa 2008

Wiadomości:

Добрый день! Мой прадед Гладков Дмитрий Ильич, протоиерей. Служил в церкви д. Накрышки с 1931 по 1958г. Мой дед Зенюк Андрей Емельянович. Служил там же с1957 по 1983г. Знаю, что 7 августа 1932 года состоялось венчание Андрея Емельяновича Зенюка с дочерью настоятеля Накрышской церкви Таисией Дмитриевной Гладковой(моя бабушка). Пытаюсь найти данные о моих бабушкe и дедушкe. ... > > >
Witam Teofila Macewicz z domu Krupowicz miała męża Piotra i syna Jana Macewicz ur w 1873. Jan to mój pradziadek, który miał żonę Emilię z domu Nosowicz. Slub odbył się 9.08.1898. Mieszkali w Maciuńcach.
POzdrawiam Wiesława Durmaj
... > > >
Zapomniałam dodać, że imię mojej mamy to Maria (z domu Harasimowicz), a wraz z babcią i dziadkiem zamieszkiwali okolice Lidy (mama urodzona w Hancewiczach).... > > >
Witam. Mój dziadek to Maciej Harasimowicz, urodzony w 1931 roku, wraz z moja babcią i dwójką córek przesiedleni zostali do Szczecina. Czy to możliwe ze to rodzina?... > > >
Szukam informacji o rodzinie (dziadkach, rodzicach, rodzeństwie)Franciszka Cichno (ur. w 1929 r. prawdopodobnie w Krasnowcach k. Wawiórki). Miał chyba braci: Jana i Michała oraz siostrę Manię (Marię). Dzisiaj jakaś dalsza rodzina mieszka w Lidzie.... > > >
Добрый день.Бронислава и Иосиф Кяшевич проживали в начале 1900-х недалеко от современного городского поселка Юратишки Гродненской области. У них приблизительно с 1930 г. родились 6 детей: дочери Юзефа, Янина, Лидия, Женя и сын Геннадий. Если Вы ищете информацию о ком-то из этих людей, напишите, я постараюсь поискать сведения.... > > >
Mój dziadek Żukowski Aleksander syn Kupriana urodził się w Ostryno w 10.10.1876 roku miał rodzeństwo: Antoni, Wasilij, Nikołaj, Nadieżda Gregoryj, Wiera i Luba.Poszukuję danych o parafii i chrzcie Aleksandra... > > >
Ищу информацию о моем деде - Горбачук Георгий Наумович, 1900 год рождения.
Имею информацию из карточки учета отдела кадров о месте рождения - Барановичская область, Новогрудский район, д. Новая Веска (последние две буквы названия деревни читаются плохо, возможны варианты - Веста, Весть, Вёска)
Сегодня возможно это - Минская область, Столбцовский район, д. Новая Веска.
Воротищенский сельсовет.
Заранее благодарен за любую информацию или направление поиска. Евгений.
... > > >
Poszukuję potomków Filipa Zukiewicza,prawdopodobnie kobieta z tej rodziny mieszka w Czanowiczach. Bardzo proszę o kontakt.
Wszytskim zaglądającym na te strony na Swięta Wielkancne zyczę radosci i błogosławienstwa od Zmartwychwstałego Chrystusa, Chrystys Zmartwychwstał! Prawdziwie zmartwychwsatł.!!... > > >
Можно узнать о Чечетке Иване это мой прадед и может есть какие данные о его жене моей про бабушке имя и фамилию я не знаю,они жили в деревне Тарасовичи,или Великая Слобода это все находится рядом...... > > >

Zdjęcia

Borciaki, wieś

Borciaki, wieś Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Adrian Ryczkowski

Nieciecz, wieś

Nieciecz, wieś Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Mieczysław Kalinowski

Wołkowicze, wieś

Wołkowicze, wieś Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Adrian Ryczkowski

Nowiki Małe, wieś

Nowiki Małe, wieś Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Ирина Татарицкая

Zubki, wieś

Zubki, wieś Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Дмитрий Тихий

Rugajce, wieś

Rugajce, wieś Z albumu ze współczesnymi zdjęciami ольга Рослик

Omniewicze Rządowe, wieś

Omniewicze Rządowe, wieś Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Vasilij Balaj

Kudejsze, wieś

Kudejsze, wieś Z albumu ze współczesnymi zdjęciami Kazimierz Niechwiadowicz

Wsielub, miasteczko

Wsielub, miasteczko Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Дарья Хитро

Nazwiska dodane przez użytkowników

аЛЕКС Chorosice, wieś (powiat nowogródzki)
Łajkowski Żemłosław, folwark (powiat wołożyński)
Łasiuk dodał(a) E. Chmielewski Hubicze, wieś (powiat lidzki)
Łasiuk dodał(a) E. Chmielewski Zieniewicze, wieś (powiat lidzki)
Kozicki dodał(a) E. Chmielewski Montuny, wieś (powiat lidzki)
Kozicki dodał(a) E. Chmielewski Szkiery, wieś (powiat lidzki)
KALINOWSKI Brzozówka, wieś (powiat lidzki)
Янковская dodał(a) Мухина Iwje, miasto (powiat wołożyński)
Янковская dodał(a) Мухина Iwje, folwark (powiat wołożyński)
Песля dodał(a) Марта Мухина Iwje, miasto (powiat wołożyński)
Песля dodał(a) Марта Мухина Iwje, folwark (powiat wołożyński)
Ryczkowski Wołkowicze, wieś (powiat lidzki)
Muraszko dodał(a) Izabela Wojciechowska Kierniej Dajnowa Gieranońska, wieś (powiat wołożyński)
Butrymowicz dodał(a) Izabela Wojciechowska Kierniej Dajnowa Gieranońska, wieś (powiat wołożyński)
Kierniej dodał(a) Izabela Wojciechowska Kierniej Dajnowa Gieranońska, wieś (powiat wołożyński)
Kierniej dodał(a) Izabela Wojciechowska Kierniej Dajnowa Gieranońska, wieś (powiat wołożyński)
Pavlenko Zaleszany, wieś (powiat nieświeski)
Pavlenko Krzemiec, wieś (powiat nieświeski)

Przynależność administracyjna