województwo nowogródzkie

Przynależność administracyjna

Po raz pierwszy jednostkę administracyjną o nazwie „województwo nowogródzkie" utworzono na terenach Wielkiego księstwa Litewskiego w 1501 r. Od nowego podziału administracyjnego w 1566 składało się z trzech powiatów: wołkowyskiego, słonimskiego i nowogródzkiego. W trakcie trzeciego rozbioru zostało wchłonięte przez Rosję i ulegało ciągłym przemianom administracyjnym. W 1843 dokonano ostatecznego podziału między gubernie: wileńską, grodzieńską i mińską. Podział ten dotrwał do 1919, kiedy to tereny Kresów Wschodnich zostały odzyskane przez II Rzeczpospolitą.

Podział administracyjny województwa nowogródzkiego II Rzeczypospolitej

Herb województwa nowogródzkiego 4 lutego 1921 sejm uchwalił ustawę o unormowaniu stanu prawno-politycznego na ziemiach przyłączonych do Rzeczypospolitej przez Traktat Ryski. Ustawa ta powoływała do życia nowe jednostki administracyjne na Ziemiach Wschodnich — województwa: nowogródzkie, poleskie i wołyńskie. Utworzone w ten sposób województwo nowogródzkie składało się z 11 powiatów. Jednak już w lipcu 1922 cztery północne powiaty: brasławski, duniłowicki (późniejszy postawski), dziśnieński i wileński, zostały przyłączone do nowo tworzonego województwa wileńskiego. Później granice województwa ulegały już niewielkim zmianom, najważniejszą z nich było wydzielenie w 1929 z powiatu lidzkiego nowego powiatu szczuczyńskiego.

Mapa województwa nowogródzkiego

Województwo nowogródzkie - powiaty i większe miasta i miasteczka

Według ostatniego przed II wojną podziału administracyjnego z l kwietnia 1932, województwo nowogródzkie dzieliło się na osiem powiatów: nowogródzki, lidzki, szczuczyński, słonimski, baranowicki, nieświeski, stołpecki, wołożyński i zajmowało obszar 22 966,2 km2 (co stanowiło ok. 6% ogólnej powierzchni II Rzeczpospolitej). Posiadało 87 gmin wiejskich. Na długości 170 km graniczyło od wschodu z ZSRR, od zachodu z województwem białostockim, od północy z wileńskim, a od południa z poleskim.

Miejscowości i ludność

Województwo nowogródzkie było jedynym w II Rzeczypospolitej, które nie posiadało żadnego miasta wydzielonego z powiatu, co świadczy o braku na tym terenie znaczniejszych ośrodków miejskich. Bardzo słabe zurbanizowanie tego województwa potwierdza istnienie tylko 10 miast niewydzielonych. Z większych miast należy wymienić: Lidę, Słonim, Nowogródek, Nieśwież, Kleck, Baranowicze, Lachowicze, Stolpce, Wołożyn.

Miasteczek było w województwie nowogródzkim siedemdziesiąt jeden. W skład gmin wiejskich województwa nowogródzkiego, oprócz miasteczek, wchodziły również: wsie, okolice szlacheckie, zaścianki, folwarki, kolonie, osady, osady fabryczne i młyńskie, leśniczówki, plebanie, stacje i przystanki kolejowe.

Województwo nowogródzkie należało do najmniej zaludnionych w Polsce, chociaż pod względem obszaru zajmowało 10 miejsce. Według danych drugiego spisu, mającego miejsce w 1931, województwo zamieszkiwało l 056 780 osób, czyli 3,3% ogółu ludności II Rzeczypospolitej.

Według:
Zabytkowe cmentarze na Kresach Wschodnich Drugiej Rzeczypospolitej: województwo nowogródzkie
Wydawnictwo DIG, Warszawa 2008

Wiadomości:

Tu urodziła się moja Babcia Sabina Borysewicz, jej siostry Kamila, Bronisława, Stefania i brat Jan Borysewicz z rodziców Jadwiga i Adolf Borysewiczowie.... Pierwszy raz w życiu odwiedziłam istniejący już tylko maleńki cmentarzyk.... i odnalazłam grób pradziadka Adolfa Borysewicza, który umarł 10 listopada 1925 roku....... > > >
ищу данные о жителях , метрики, списки землевладений, упоминания о месте захоронения.
По преданию наш род именно из этого места. На местном кладбище сохранились относительно новые захоронения. В Новом Свержине около захоронения польских солдат много памятников Судникам. Буду признателен за любую информацию.... > > >
убедительная прозьба подсказать мне где можно найти документы подтвержнающие польское гражданство моего родственника . уроженец гмины Цырин Новогрудского воеводства. служил в польской армии за что получил землю в собственност. звали Троянович владимер. по польски вероятно Troyanowicz Vlodek.
Подскажите, поправьте и направте . продненский архив дал ответ, что по гмине Цырин данными не распологает
Огромное спасибо.... > > >
Служили ли в Польской армии:Колковский Александр Михайлович 1905 г.р., Колковский Евгений Михайлович 1910 г.р., а также принимали ли участие в сейме до 1939 года.... > > >
Фамилия Колковский д. Дудки в архивах Польши есть... > > >
2017-09-12 Andrei Stankevich
Добрый день. Ответьте пожалуйста Навагрудскае ваяводства
Стаўпецкі павет гміна вясковая Засулле , вёска Дудки. К какому кастелу или церкви относилась веска Дудки где производились записи актов гражданского состояния населения? Для усталяванне і пацвярджэнне даты нараджэння, шлюбу, нациянальнасци и г.д.... > > >
Aleksander Komarowicz,Wilno. Zginal na wojnie w 1939r.... > > >
Астрэйкі — зьніклая вёска ў Ляхавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Астрэйкі ўваходзілі ў склад Жарабковіцкага сельсавету.

У 1789 — шляхецкае ўладаньне ў Наваградзкім ваяводзтве ВКЛ. З 1791 у складзе новаўтворанага Случарэцкага павету. Пасьля другога падзелу Рэчы Паспалітай ў Нясьвіскім, а з 1796 — у Слуцкім павеце Менскай губэрні Расейскай імпэрыі. У 19 стагодзьдзі Астрэйкі — маёнтак, які складаўся з аднайменнай вёскі і фальварку. У 1844 годзе ў вёсцы 6 двароў, 44 жыхары, у 1897 — 10 двароў 70 жыхароў, а ў 1909 — 81 жыхар. З 1921 — у Ляхавіцкай гміне Баранавіцкага павету Польскай Рэспублікі. У вёсцы 17 двароў 78 жыхароў. З восені 1939 — у Ляхавіцкім раёне Баранавіцкай вобласьці БССР. У 1940 — 25 двароў, 172 жыхары. З чэрвеня 1941 па ліпень 1944 — у Генэральнай акрузе Беларусь Рай... > > >
Фальварак знаходзіўся ў адлегласьці каля 2 км ад вёскі Астрэйкі ў кірунку вёскі Шавялі. Да 1842 фальварак — уласнасьць Клімашэўскіх, пасьля 1842 — Тэклі Плацынскай. У 1876 годзе маёнтак (155 дзесяцін зямлі) належыць С. А. Вільбікавай. Праз шлюб Тэклі зь Вільбікаў і Юзэфа Баранцэвіча маёнтак пераходзіць Баранцэвічам. У 1897 належыць Баранцэвічам, 2 дамы, 13 жыхароў. У 1909 у маёнтку пражывае 5 жыхароў, у 1921 — 11.
Пасьля заканчэньня Другой сусьветнай вайны, восеньню 1945 апошні гаспадар маёнтку Тытус Баранцэвіч заставіў маёнтак і пераехаў зь сям’ёю ў Гданьск. Пакінутыя будынкі былі неўзабаве разбураныя. Доўгі час месца сядзібы можна было лякалізаваць па яблыневым садзе.

Wikipedia... > > >
My father Kazimierz Czerny-Holownia was born in Sawonie. If anybody has information about him... I would like to know.
- George.... > > >

Zdjęcia

Iwje, miasto

Iwje, miasto Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Дмитрий Тихий

Klińce-Błotce, wieś

Klińce-Błotce, wieś Z albumu ze współczesnymi zdjęciami Репина Елена Александровна

Łopuszno, folwark

Łopuszno, folwark Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Elena

Saska Lipka, wieś

Saska Lipka, wieś Z albumu ze współczesnymi zdjęciami Maria Taśmińska

Tucza, wieś

Tucza, wieś Z albumu ze współczesnymi zdjęciami Maria Taśmińska

Malewo, wieś

Malewo, wieś Z albumu ze współczesnymi zdjęciami Maria Taśmińska

Nieśwież, miasto

Nieśwież, miasto Z albumu ze współczesnymi zdjęciami Maria Taśmińska

Nowogródek, miasto

Nowogródek, miasto Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Ўладзімір Губко

Hrudopol, folwark

Hrudopol, folwark Z albumu z archiwalnymi zdjęciami Ўладзімір Губко

Nazwiska dodane przez użytkowników

Berk dodał(a) Oskierko Nieśwież, miasto (powiat nieświeski)
Jajoncykowska dodał(a) Oskierko Nieśwież, miasto (powiat nieświeski)
Berg dodał(a) Oskierko Nieśwież, miasto (powiat nieświeski)
Oskierko(a) , Askierko (a) dodał(a) Oskierko Nieśwież, miasto (powiat nieświeski)
Oskierko(a) , Askierko (a) dodał(a) Oskierko Nieśwież, miasto (powiat nieświeski)
Стрелковский dodał(a) Мисюля Babinicze, wieś (powiat słonimski)