województwo nowogródzkie

Przynależność administracyjna

Po raz pierwszy jednostkę administracyjną o nazwie „województwo nowogródzkie" utworzono na terenach Wielkiego księstwa Litewskiego w 1501 r. Od nowego podziału administracyjnego w 1566 składało się z trzech powiatów: wołkowyskiego, słonimskiego i nowogródzkiego. W trakcie trzeciego rozbioru zostało wchłonięte przez Rosję i ulegało ciągłym przemianom administracyjnym. W 1843 dokonano ostatecznego podziału między gubernie: wileńską, grodzieńską i mińską. Podział ten dotrwał do 1919, kiedy to tereny Kresów Wschodnich zostały odzyskane przez II Rzeczpospolitą.

Podział administracyjny województwa nowogródzkiego II Rzeczypospolitej

Herb województwa nowogródzkiego 4 lutego 1921 sejm uchwalił ustawę o unormowaniu stanu prawno-politycznego na ziemiach przyłączonych do Rzeczypospolitej przez Traktat Ryski. Ustawa ta powoływała do życia nowe jednostki administracyjne na Ziemiach Wschodnich — województwa: nowogródzkie, poleskie i wołyńskie. Utworzone w ten sposób województwo nowogródzkie składało się z 11 powiatów. Jednak już w lipcu 1922 cztery północne powiaty: brasławski, duniłowicki (późniejszy postawski), dziśnieński i wileński, zostały przyłączone do nowo tworzonego województwa wileńskiego. Później granice województwa ulegały już niewielkim zmianom, najważniejszą z nich było wydzielenie w 1929 z powiatu lidzkiego nowego powiatu szczuczyńskiego.

Mapa województwa nowogródzkiego

Województwo nowogródzkie - powiaty i większe miasta i miasteczka

Według ostatniego przed II wojną podziału administracyjnego z l kwietnia 1932, województwo nowogródzkie dzieliło się na osiem powiatów: nowogródzki, lidzki, szczuczyński, słonimski, baranowicki, nieświeski, stołpecki, wołożyński i zajmowało obszar 22 966,2 km2 (co stanowiło ok. 6% ogólnej powierzchni II Rzeczpospolitej). Posiadało 87 gmin wiejskich. Na długości 170 km graniczyło od wschodu z ZSRR, od zachodu z województwem białostockim, od północy z wileńskim, a od południa z poleskim.

Miejscowości i ludność

Województwo nowogródzkie było jedynym w II Rzeczypospolitej, które nie posiadało żadnego miasta wydzielonego z powiatu, co świadczy o braku na tym terenie znaczniejszych ośrodków miejskich. Bardzo słabe zurbanizowanie tego województwa potwierdza istnienie tylko 10 miast niewydzielonych. Z większych miast należy wymienić: Lidę, Słonim, Nowogródek, Nieśwież, Kleck, Baranowicze, Lachowicze, Stolpce, Wołożyn.

Miasteczek było w województwie nowogródzkim siedemdziesiąt jeden. W skład gmin wiejskich województwa nowogródzkiego, oprócz miasteczek, wchodziły również: wsie, okolice szlacheckie, zaścianki, folwarki, kolonie, osady, osady fabryczne i młyńskie, leśniczówki, plebanie, stacje i przystanki kolejowe.

Województwo nowogródzkie należało do najmniej zaludnionych w Polsce, chociaż pod względem obszaru zajmowało 10 miejsce. Według danych drugiego spisu, mającego miejsce w 1931, województwo zamieszkiwało l 056 780 osób, czyli 3,3% ogółu ludności II Rzeczypospolitej.

Według:
Zabytkowe cmentarze na Kresach Wschodnich Drugiej Rzeczypospolitej: województwo nowogródzkie
Wydawnictwo DIG, Warszawa 2008

Wiadomości:

Moja mama i babcia często opowiadając o swych dawnych sąsiadach wspominały nazwisko Harasimowicz, utkwiła mi Maria Harasimowicz. Moja rodzina mieszkała w Kołyszkach k/Lidy. Pozdrawiam Aleksandra Bogucka,muszę uzupełnić: moi dziadkowie Kazimiera i Bolesław Najda a mama moja Zofia... > > >
Добрый день!моя бабушка Карницкая Юзефа Антоновна родилась в д. ЛЮБНА в 1928 году.Католичка. Училась, со слов, в польской школе. Бабушка умерла.
Хочу узнать больше данных о ней: где именно училась, какой костёл посещала, есть ли записи о ней о рождении в метрических книгах о родившихся, о заключении брака с моим дедом Сокольский Иваном. Может есть данные о её родителях?
А также № фонда, описи, и адрес архива, в котором хранятся метрические книги, в которых я смогу узнать максимальную информацию о моих предказ.
Живу в г. БРЕСТЕ и очень хочу посетить Д. Любно... > > >
Szukam informacji, dokumentow dotyczących rodziny Berdowskich Janiny i Antoniego z Widówki... > > >
poszukuje osub:Kozic,Kozicz... > > >
Dear Ms. Olga,

My relatives named "Bosiaccy" (singular "Bosiacki, Bosiacka") came from area of Słonim (more specifically from the place called "Bosiacz"). I would be more than happy to get in touch with you to talk about the details! ;)

Best regards,
M.... > > >
Witam. Poszukuje informacji o rodzinie Jakubczyk. Pozdrawiam... > > >
Ищу родословную отца Неваша Андрея Адамовича 1943 г.р.Родился в с.Неваши.Буду благодарен за помощь.... > > >
to Parafia TRABY . W interneciesa takie metryki Russia, Vil′na, Oshmi︠a︡ny, Traby - Church records ( 3 )
Metrical books, 1762-1884
Autor: Roman Catholic Church. Traby (Oshmi︠a︡ny)
Dodaj
Metrical books, 1812-1826
Autor: Greek Catholic Church. Traby (Oshmi︠a︡ny)
Dodaj
Метрические книги, 1843
Autor: Православная церковь. Трабы (Ошмяны) swojcik@gmail.com... > > >
Как получить информацию по месту (такую как - адрас архіву, ў якім захоўваюцца метрычныя кнігі, к примеру)? Зарегистрировался и премиум оплатил.... > > >
Лойко Захарий Трофимович мой прадед с этой деревни воевал в Первую мировую.... > > >