Po raz pierwszy jednostkę administracyjną o nazwie „województwo nowogródzkie" utworzono na terenach Wielkiego księstwa Litewskiego w 1501 r. Od nowego podziału administracyjnego w 1566 składało się z trzech powiatów: wołkowyskiego, słonimskiego i nowogródzkiego. W trakcie trzeciego rozbioru zostało wchłonięte przez Rosję i ulegało ciągłym przemianom administracyjnym. W 1843 dokonano ostatecznego podziału między gubernie: wileńską, grodzieńską i mińską. Podział ten dotrwał do 1919, kiedy to tereny Kresów Wschodnich zostały odzyskane przez II Rzeczpospolitą.
Podział administracyjny województwa nowogródzkiego II Rzeczypospolitej
4 lutego 1921 sejm uchwalił ustawę o unormowaniu stanu prawno-politycznego na ziemiach przyłączonych do Rzeczypospolitej przez Traktat Ryski. Ustawa ta powoływała do życia nowe jednostki administracyjne na Ziemiach Wschodnich — województwa: nowogródzkie, poleskie i wołyńskie. Utworzone w ten sposób województwo nowogródzkie składało się z 11 powiatów. Jednak już w lipcu 1922 cztery północne powiaty: brasławski, duniłowicki (późniejszy postawski), dziśnieński i wileński, zostały przyłączone do nowo tworzonego województwa wileńskiego. Później granice województwa ulegały już niewielkim zmianom, najważniejszą z nich było wydzielenie w 1929 z powiatu lidzkiego nowego powiatu szczuczyńskiego.
Według ostatniego przed II wojną podziału administracyjnego z l kwietnia 1932, województwo nowogródzkie dzieliło się na osiem powiatów: nowogródzki, lidzki, szczuczyński, słonimski, baranowicki, nieświeski, stołpecki, wołożyński i zajmowało obszar 22 966,2 km2 (co stanowiło ok. 6% ogólnej powierzchni II Rzeczpospolitej). Posiadało 87 gmin wiejskich. Na długości 170 km graniczyło od wschodu z ZSRR, od zachodu z województwem białostockim, od północy z wileńskim, a od południa z poleskim.
Miejscowości i ludność
Województwo nowogródzkie było jedynym w II Rzeczypospolitej, które nie posiadało żadnego miasta wydzielonego z powiatu, co świadczy o braku na tym terenie znaczniejszych ośrodków miejskich. Bardzo słabe zurbanizowanie tego województwa potwierdza istnienie tylko 10 miast niewydzielonych. Z większych miast należy wymienić: Lidę, Słonim, Nowogródek, Nieśwież, Kleck, Baranowicze, Lachowicze, Stolpce, Wołożyn.
Miasteczek było w województwie nowogródzkim siedemdziesiąt jeden. W skład gmin wiejskich województwa nowogródzkiego, oprócz miasteczek, wchodziły również: wsie, okolice szlacheckie, zaścianki, folwarki, kolonie, osady, osady fabryczne i młyńskie, leśniczówki, plebanie, stacje i przystanki kolejowe.
Województwo nowogródzkie należało do najmniej zaludnionych w Polsce, chociaż pod względem obszaru zajmowało 10 miejsce. Według danych drugiego spisu, mającego miejsce w 1931, województwo zamieszkiwało l 056 780 osób, czyli 3,3% ogółu ludności II Rzeczypospolitej.
Zabytkowe cmentarze na Kresach Wschodnich Drugiej Rzeczypospolitej: województwo nowogródzkie
Wydawnictwo DIG, Warszawa 2008
Wiadomości
Добрый день! Ищу любые сведения о родственниках прадедушки, Малькевича Иосифа (Йозефа) Михайловича и его жены Малькевич Анны. У Иосифа были дети: Вацлав, Анна, Елена (Гелена), Мария и Станислав (имя не точно)... > > >
Dzień dobry.
Poszukuję informacji o moich przodkach KIERNOŻYCKICH
Mój dziadek Józef Kiernożycki ur.12.10.1922 w Nowogórki mieszkał w Nowogórki
rodzeństwo: Jadwiga Kiernożycka, Leokadia Kiernożycka, Alberta Kiernożycka, Zygmunt Kiernożycki, Stanisław Kiernożycki
Rodzice to Karol ur.09.05.1888 nie wiem gdzie urodzony i Ewelina ur. 03.08.1892nie wiem gdzie urodzona z domu Herbatowska Kiernożyccy.
Rodzeństwo Karola: Piotr, Leopold, Ewa
Bardzo proszę o jakiekolwiek informacje. Pozdrawiam Emilia Kiernożycka Żurek... > > >
Dzień dobry.
Poszukuję informacji o moich przodkach KIERNOŻYCKICH
Mój dziadek Józef Kiernożycki ur.12.10.1922 w Nowogórki mieszkał w Nowogórki
rodzeństwo: Jadwiga Kiernożycka, Leokadia Kiernożycka, Alberta Kiernożycka, Zygmunt Kiernożycki, Stanisław Kiernożycki
Rodzice to Karol ur.09.05.1888 nie wiem gdzie urodzony i Ewelina ur. 03.08.1892nie wiem gdzie urodzona z domu Herbatowska Kiernożyccy.
Rodzeństwo Karola: Piotr, Leopold, Ewa
Bardzo proszę o jakiekolwiek informacje. Pozdrawiam Emilia Kiernożycka Żurek... > > >
Witam
Poszukuję wszelkich informacji o rodzinie Chojnowskich. Przebywali w Kopylu, powiat Słucki, gubernia Mińska podczas I wojny światowej. Prawdopodobnie lata 1915-1918.
... > > >
добрый день. помогите найти информацию о моем роде:
Софья Владимировна Марщевская (Курчицкая) хочу найти информацию о ее родителях, прадедах и прапрадедах и так далее
Пол:Женщина
Рождение: 05 июня 1930
Turec, Karelichy District, Hrodna Region, Belarus (Белоруссия)
Смерть: 21 декабря 2007 (турец)
Место погребения: Turec, Karelichy District, Hrodna Region, Belarus (Белоруссия)
Ближайшие родственники:
Дочь Владимира Яковлевича Курчицкого и Марии Прокопьевны Курчицкой
Жен... > > >
добрый день. ищу информацию о семье Марщевских,а именно: мой дед - Марщевский Виктор Юзефович и всю возможную информацию по моим предкам и их детям
его отец - Юзеф Марщевский Icn_world
Пол: Мужчина
Рождение: 1900
Yamonty, Lida District, Hrodna Region, Belarus (Белоруссия)
Смерть: 18 октября 1983 (82-83)
мать - Магдалена Францевна Марщевская (девичья фамилия - Рум) Icn_world
Пол: Женщина
Рождение: 19 марта 1899
Смерть: 1975 (75-76)
... > > >
Метрическая книга в которой указаны предки с фамилией Лепеша ... > > >
«...i drugi kawałek gruntu z jednej strony grunta nadziałowe włościan wsi Choroszewicze i ze strony drugiej grunta majątku Choroszewicze, własności Hartyngów, oraz budynków na tych gruntach znajdujących się...»... > > >
Wgilikach mieszkał Adam Łapa, ale ojcem tego Adama był Franciszek.... > > >
2026-07-22 Sławomir Kopyść Gałunowicze, wieś (powiat wołożyński)