województwo nowogródzkie

Przynależność administracyjna

Po raz pierwszy jednostkę administracyjną o nazwie „województwo nowogródzkie" utworzono na terenach Wielkiego księstwa Litewskiego w 1501 r. Od nowego podziału administracyjnego w 1566 składało się z trzech powiatów: wołkowyskiego, słonimskiego i nowogródzkiego. W trakcie trzeciego rozbioru zostało wchłonięte przez Rosję i ulegało ciągłym przemianom administracyjnym. W 1843 dokonano ostatecznego podziału między gubernie: wileńską, grodzieńską i mińską. Podział ten dotrwał do 1919, kiedy to tereny Kresów Wschodnich zostały odzyskane przez II Rzeczpospolitą.

Podział administracyjny województwa nowogródzkiego II Rzeczypospolitej

Herb województwa nowogródzkiego 4 lutego 1921 sejm uchwalił ustawę o unormowaniu stanu prawno-politycznego na ziemiach przyłączonych do Rzeczypospolitej przez Traktat Ryski. Ustawa ta powoływała do życia nowe jednostki administracyjne na Ziemiach Wschodnich — województwa: nowogródzkie, poleskie i wołyńskie. Utworzone w ten sposób województwo nowogródzkie składało się z 11 powiatów. Jednak już w lipcu 1922 cztery północne powiaty: brasławski, duniłowicki (późniejszy postawski), dziśnieński i wileński, zostały przyłączone do nowo tworzonego województwa wileńskiego. Później granice województwa ulegały już niewielkim zmianom, najważniejszą z nich było wydzielenie w 1929 z powiatu lidzkiego nowego powiatu szczuczyńskiego.

Mapa województwa nowogródzkiego

Województwo nowogródzkie - powiaty i większe miasta i miasteczka

Według ostatniego przed II wojną podziału administracyjnego z l kwietnia 1932, województwo nowogródzkie dzieliło się na osiem powiatów: nowogródzki, lidzki, szczuczyński, słonimski, baranowicki, nieświeski, stołpecki, wołożyński i zajmowało obszar 22 966,2 km2 (co stanowiło ok. 6% ogólnej powierzchni II Rzeczpospolitej). Posiadało 87 gmin wiejskich. Na długości 170 km graniczyło od wschodu z ZSRR, od zachodu z województwem białostockim, od północy z wileńskim, a od południa z poleskim.

Miejscowości i ludność

Województwo nowogródzkie było jedynym w II Rzeczypospolitej, które nie posiadało żadnego miasta wydzielonego z powiatu, co świadczy o braku na tym terenie znaczniejszych ośrodków miejskich. Bardzo słabe zurbanizowanie tego województwa potwierdza istnienie tylko 10 miast niewydzielonych. Z większych miast należy wymienić: Lidę, Słonim, Nowogródek, Nieśwież, Kleck, Baranowicze, Lachowicze, Stolpce, Wołożyn.

Miasteczek było w województwie nowogródzkim siedemdziesiąt jeden. W skład gmin wiejskich województwa nowogródzkiego, oprócz miasteczek, wchodziły również: wsie, okolice szlacheckie, zaścianki, folwarki, kolonie, osady, osady fabryczne i młyńskie, leśniczówki, plebanie, stacje i przystanki kolejowe.

Województwo nowogródzkie należało do najmniej zaludnionych w Polsce, chociaż pod względem obszaru zajmowało 10 miejsce. Według danych drugiego spisu, mającego miejsce w 1931, województwo zamieszkiwało l 056 780 osób, czyli 3,3% ogółu ludności II Rzeczypospolitej.

Według:
Zabytkowe cmentarze na Kresach Wschodnich Drugiej Rzeczypospolitej: województwo nowogródzkie
Wydawnictwo DIG, Warszawa 2008

Wiadomości:

Здравствуйте.Ищу свидетельство о рождении моей тетушки Колядич Стефаниды Куприяновны 1927 года рождения, умерла 8.04.2019года.В какой метрической книге и в каком архиве можно найти запись о её рождении.С уважением, Ольга Ивановна... > > >
Ищу сведения о жителе деревни (околица) Юриздика Райчанской гмины Новогрудского повета и воеводства или его родных БАК ВЛАДИМИР АНТОНОВИЧ 1907 г. рождения. Был женат в 1931 г. на ГЛАДКОЙ ЗИНАИДЕ ГАВРИЛОВНЕ из д. Кайшовка.... > > >
Здравствуйте.Подскажите пожалуйста за какие года сохранились метрические книги и где они хранятся?Нужна информация по родившимся в д.Гудели в 1908,1911,1912 годах.Заранее спасибо.... > > >
Poszukuję informacji o rodzinie Juliana i Stanisławy Niedzwiedzkich, zam. przed wojna w Podzitwie. Stanisława Niedzwiedzka razem z dziećmi (Wacława, Helena) w 1949 r. została wywieziona na Syberię. Czesław Niedzwiedzki zesłany do Kazachstanu. Nie wiem kiedy zmarł Julian Niedzwiedzki i gdzie został pochowany. ... > > >
chcę wiedzieć wiadomości na temat mojej rodziny która mieszkała w tej miejscowości... > > >
Ciniewicze nalezay do Parafii w miejscowości RAJCA... > > >
Witam. Szukam członków mojej rodziny. Mój pradziadek Piotr Dowgiałło prawdopodobnie urodził się w Ciniewiczach ok. 1875/1880 r. Do jakiej parafii rzymskokatolickiej należały Ciniewicze? Czy jest tam cmentarz? Jeśli nie tam, to gdzie w okolicy? ... > > >
Szukam jakiś dokumentów odnośnie mojego dziadka Michała Patalej ur,1989r. Zaborze posiadał działke nadziałową w uroczysku PRUDISZCZE oraz w uroczysku ROMANOWO. Szukam aktów notarialnych notariusza Antoniusza Kozaneckiego.... > > >
Szukam wiadomości na temat rodziny mego dziadka Stanisława Chodyko... > > >
Dzień dobry, szukam informacji na temat rodziny Dubrownik mieszkających w Bojarach Żołudzkich... > > >