województwo nowogródzkie

Przynależność administracyjna

Po raz pierwszy jednostkę administracyjną o nazwie „województwo nowogródzkie" utworzono na terenach Wielkiego księstwa Litewskiego w 1501 r. Od nowego podziału administracyjnego w 1566 składało się z trzech powiatów: wołkowyskiego, słonimskiego i nowogródzkiego. W trakcie trzeciego rozbioru zostało wchłonięte przez Rosję i ulegało ciągłym przemianom administracyjnym. W 1843 dokonano ostatecznego podziału między gubernie: wileńską, grodzieńską i mińską. Podział ten dotrwał do 1919, kiedy to tereny Kresów Wschodnich zostały odzyskane przez II Rzeczpospolitą.

Podział administracyjny województwa nowogródzkiego II Rzeczypospolitej

Herb województwa nowogródzkiego 4 lutego 1921 sejm uchwalił ustawę o unormowaniu stanu prawno-politycznego na ziemiach przyłączonych do Rzeczypospolitej przez Traktat Ryski. Ustawa ta powoływała do życia nowe jednostki administracyjne na Ziemiach Wschodnich — województwa: nowogródzkie, poleskie i wołyńskie. Utworzone w ten sposób województwo nowogródzkie składało się z 11 powiatów. Jednak już w lipcu 1922 cztery północne powiaty: brasławski, duniłowicki (późniejszy postawski), dziśnieński i wileński, zostały przyłączone do nowo tworzonego województwa wileńskiego. Później granice województwa ulegały już niewielkim zmianom, najważniejszą z nich było wydzielenie w 1929 z powiatu lidzkiego nowego powiatu szczuczyńskiego.

Mapa województwa nowogródzkiego

Województwo nowogródzkie - powiaty i większe miasta i miasteczka

Według ostatniego przed II wojną podziału administracyjnego z l kwietnia 1932, województwo nowogródzkie dzieliło się na osiem powiatów: nowogródzki, lidzki, szczuczyński, słonimski, baranowicki, nieświeski, stołpecki, wołożyński i zajmowało obszar 22 966,2 km2 (co stanowiło ok. 6% ogólnej powierzchni II Rzeczpospolitej). Posiadało 87 gmin wiejskich. Na długości 170 km graniczyło od wschodu z ZSRR, od zachodu z województwem białostockim, od północy z wileńskim, a od południa z poleskim.

Miejscowości i ludność

Województwo nowogródzkie było jedynym w II Rzeczypospolitej, które nie posiadało żadnego miasta wydzielonego z powiatu, co świadczy o braku na tym terenie znaczniejszych ośrodków miejskich. Bardzo słabe zurbanizowanie tego województwa potwierdza istnienie tylko 10 miast niewydzielonych. Z większych miast należy wymienić: Lidę, Słonim, Nowogródek, Nieśwież, Kleck, Baranowicze, Lachowicze, Stolpce, Wołożyn.

Miasteczek było w województwie nowogródzkim siedemdziesiąt jeden. W skład gmin wiejskich województwa nowogródzkiego, oprócz miasteczek, wchodziły również: wsie, okolice szlacheckie, zaścianki, folwarki, kolonie, osady, osady fabryczne i młyńskie, leśniczówki, plebanie, stacje i przystanki kolejowe.

Województwo nowogródzkie należało do najmniej zaludnionych w Polsce, chociaż pod względem obszaru zajmowało 10 miejsce. Według danych drugiego spisu, mającego miejsce w 1931, województwo zamieszkiwało l 056 780 osób, czyli 3,3% ogółu ludności II Rzeczypospolitej.

Według:
Zabytkowe cmentarze na Kresach Wschodnich Drugiej Rzeczypospolitej: województwo nowogródzkie
Wydawnictwo DIG, Warszawa 2008

Wiadomości:

Здравствуйте. Мой электронный адрес volkova_yu13@mail.ru... > > >
Вітаю! Шукаю інфармацыю па прабабулі (Кохан Агафія Антонаўна, пасля шлюбу- Скачко) , нарадзілася ў Лысіцы (невядома ці Новай ці Вялікай) у 1897 годзе. Дзякуй.... > > >
Dzień dobry, szukam informacji na temat rodziny Jacewicz. Proszę o kontakt.... > > >
STĄD POCHODZIM PANI MARIOLU MÓJ DZIADEK FRANCISZEK DUSZKIEIWCZ... > > >
"Nie jestem pewien, ale chyba (inny?) brat dziadka dożył 103 lat i zmarł w Koszalinie."

Dzień dobry,

Całkiem możliwe, że chodzi Panu o Adama Pierko, który jest moim prapradziadkiem. Urodził się w Kuźmiczach 14.04.1863, zmarł natomiast w Koszalinie 08.05.1964 i tam jest pochowany (daty wyciągnięte z aktu zgonu prapradziadka). Jego rodzicami byli Teofil i Maria, żoną była Anna Hermaszuk, córka Michała, zmarła około 1951r. Chętnie dowiem się czegoś o dalszych przodkach i rodzinie mojego prapradziadka.

Jakub Mikulicz... > > >
I made an error in my info, the name is Radkiewicz Adam Adamowicz 1881-1936. If somebody is interested I can send a photo of the grave in Minsk's cemetery.... > > >
In Minsk cemetery, Belarus, I've found Theo grave of Adam Adamowicz Radziewicz. On this website I've found info that your great-grandfather left Borcie, During WWI. ... > > >
Добры дзень па Черніхава-Вольнянскаму прыходу захаваліся наступныя МК:
https://forum.vgd.ru/3483/44824/1020.htm?a=stdforum_view&o=

... > > >
Падкажыце за кія гады захаваліся метрычныя кнігі аб народжаных, уступаючых у шлюб і памерлых дадзенага прыходу а таксама адрас архіву, ў якім захоўваюцца метрычныя кнігі? Прозвішча Сульжыц цікавіць.... > > >
У меня есть связи с этими регионами. Пожалуйста свяжитесь.... > > >