Historia
Międzywojenne województwo poleskie zajmowało zachodnią część krainy geograficznej zwanej Polesiem. W czasach historycznych Polesie było początkowo pod władzą książąt kijowskich, a po rozpadzie Rusi Kijowskiej rządzili nim różni dzielnicowi kniaziowie. Przechodząc z rąk do rąk, kraina ta została w końcu podbita przez Litwinów i na całe wieki weszła w skład Wielkiego Księstwa Litewskiego. Na mocy przystąpienia Wielkiego Księstwa Litewskiego do Rzeczypospolitej, Polesie stało się jej nieodłączną częścią aż do rozbiorów, kiedy weszło do imperium rosyjskiego i tak już pozostało do odzyskania niepodległości w 1918r.
Międzywojenne województwo poleskie zajmowało około 3/5 obszaru dawnego województwa brzesko-litewskiego utworzonego w 1569 ze stolicą w Brześciu Litewskim. Reszta składała się z części historycznego Wołynia oraz początkowo, z powiatów baranowickiego, nieświeskiego i stołpeckiego wcielonych następnie do województwa nowogródzkiego. W 1931 odłączono od województwa powiat sarneński i wcielono go do województwa wołyńskiego. W 1939 r. w skład województwa poleskiego wchodziło dziewięć powiatów: brzeski, drohiczyński, kobryński, kosowski, koszyrski, łuniniecki, piński, prużański i stoliński. Stolicą województwa był Brześć n/Bugiem.
17 września 1939 r. województwo przestało być częścią Rzeczypospolitej. Obecnie obłast brzeska Republiki Białoruś pokrywa się terytorialnie mniej więcej z obszarem województwa poleskiego, z wyjątkiem powiatu koszyrskiego, który znalazł się na terytorium Ukrainy i dodanego powiatu baranowickiego.
Ludność
Województwo poleskie było jednym z najsłabiej zindustrializowanych i zurbanizowanych województw przedwojennej Polski. Na 15 miast i 31 miasteczek tylko kilka spełniało faktycznie funkcje miejską (Brześć, Pińsk, Prużana, Kobryń, Stolin, Dawidgródek). Pozostałe były raczej osadami miejskimi lub dużymi wsiami.
Dane pochodzące z powszechnego spisu ludności przeprowadzonego we wrześniu 1921 r. podają, że ludność Polesia wynosiła wówczas 888 898 mieszkańców, co statystycznie stanowiło 20,8 mieszkańców na l km2. Spis przeprowadzony w grudniu 1931 r. wykazał, że województwo zamieszkiwało już 1 134 538 mieszkańców.
Spis z roku 1921 podaje, że województwo poleskie według narodowości składa się z 24,3% Polaków, 17,8% Rusinów, 10,4% Żydów oraz 42,5% Białorusinów z nieznaczącym procentowo dodatkiem ludności pochodzenia niemieckiego i litewskiego. (Przypuszcza się, że informacje dotyczące procentu ludności polskiej nie są dokładne i prawdopodobnie zostały zawyżone).
Historia osadnictwa polskiego na ziemi poleskiej sięga czasów królowej Bony, która w byłym księstwie pińskim i kobryńskim prowadziła osadnictwo szlachty, głównie mazowieckiej i wielkopolskiej. Od tego też czasu datują się wpływy kultury polskiej, a jednocześnie wpływ katolicyzmu. Spolonizowała się również szlachta litewska i litewsko-ruska. Wywodzili się z niej Czartoryscy, Czetwertyńscy, Druccy-Lubeccy, Ogińscy, Puzynowie, Sanguszkowie, Radziwiłłowie czy Sapiehowie. Z Polesia pochodzili Kościuszko i Traugutt, minister skarbu książę Drucki-Lubecki, senator Roman Skirmuntt, rektor Uniwersytetu Wileńskiego Józef Twardowski, pisarze Eliza Orzeszkowa, Władysław Syrokomla, Józef Ignacy Kraszewski, Maria Rodziewiczówna i wielu innych.
Od 1919 r. rozpoczął się kolejny etap umacniania polskości na terenie Polesia. Służyły temu między innymi akcje kolonizacyjne. Koloniści przybywali najczęściej z województw łódzkiego, kieleckiego, krakowskiego, rzadziej ze Śląska i Wielkopolski.
Zabytkowe cmentarze na Kresach Wschodnich Drugiej Rzeczpospolitej:
województwo poleskie na obszarze Republiki Białoruś,
Warszawa 2000, Oficyna Wydawnicza GRAKO Łódź
Wiadomości
Czego chce Pani wiedzieć? W którym roku ożenił się jej pradziadek?... > > >
Mój pradziadek Józef, syn Bernarda, urodził się 7.07.1899 r w Szereszowie powiat brzeski. W 1945r ewakuował się, wraz z rodziną, do Hajnówki a w 1947 osiadł na ziemiach zachodnich, gdzie zmarł w 1953 r. Rodzina: żona Pelagia Proleszkiewicz c. Bazylego, dzieci: Helena ur. 1928, Stanisława 1930, Feliks 1932, Franciszek 1933, Anna 1935, Maria 1939, Stanisłąw 1944.
Nie znam daty ślubu. Chciałabym znaleźć informacje o prababci Pelagii (nie wiem o niej nic), oraz ciekawią mnie losy Józefa, Bernarda no i może znalazłyby się informacje o rodzeństwie Józefa.
Ja jestem wnuczką Franciszka, który zmarł bardzo młodo, mój ojciec również - chcę znaleźć jakiekolwiek informacje.
Dziękuję za zainteresowanie moim pytaniem.
Pozdrawiam Joanna... > > >
Dzień dobry,
poszukuję rodziny mojej przodkini, Aleksandry Kikot(Александра Кикот), ur. 31.12.1924 r. Ojciec Michał, matka Helena. Póxźniej mieszkała w Zgierzu. Nie znam losu jej rodziców. ... > > >
Dzień dobry,
poszukuję rodziny mojej przodkini, Aleksandry Kikot(Александра Кикот), ur. 31.12.1924 r. Ojciec Michał, matka Helena. Póxźniej mieszkała w Zgierzu. Nie znam losu jej rodziców. ... > > >
Прошу проверить метрическую книгу Покровской православной церкви села Выгонощи Пинского уезда за 1901 год на наличие записи о рождении Иосифа Васильевича Рака, предположительно родившегося 4 апреля 1901 года. Прошу предоставить архивную справку или цифровую копию записи с указанием родителей, восприемников и архивного шифра. Предполагаемый шифр: фонд 136, опись 25, одно из дел 74а, 74б, 75 или 76.... > > >
Добрый день!
Ищу информацию о рождении РУСИНОВОЙ (возможно РУСАНОВОЙ) Софьи Михайловы 1900 г.р., д.Ворожбиты, Селецкой вол., Пружанского уезда. ... > > >
Здравствуйте! Продолжаю исследование своей семьи из деревни Болгары (Лемяшевичский сельсовет, Пинский район). Ищу любую информацию о гибели моего прадеда, Владимира Пашкевича, предположительно застреленного на дороге возле дома в октябре 1944 года, в период после освобождения района. Официальных документов о его смерти не сохранилось. Его жена, Анна Пашкевич (урождённая Галукевич/Halukiewicz), и сын Евгений позже эмигрировали в Австралию. ... > > >
Здравствуйте.
Фамилия Садовничек попадалась мне только в посемейных списках призывников в 1914 году (Муравьевская волость, Пружанского уезда):
д. Завершье (Горошко, Кирильчук, Киршук, Курлюк, Ролич, Садовничик, Филюта)
д. Свищи (Горошко, Грицюк, Демидчик, Демчук, Кухарчук, Максимчук, Садовничик, Федорчук)
Документ находится в НИАБ Гродно. В этом же архиве есть несколько дел о покупке земли за 1890-1910 г.г., в которых фигурирует нужная Ва... > > >
Hi! Thank you for your reply. If possible, I’d be very grateful if you could put me in touch with the researcher who specialises in this village and its metricall books; perhaps she’ll be able to find out something, especially as some of my family (my grandfather Antoni’s sister’s branch) live in Iwacewicze and the surrounding area.... > > >
2026-07-23 Joanna Osińska Szereszów, miasto (powiat prużański)