Віцебская губерня

Адміністрацыйная прыналежнасць

Гісторыя

Герб Віцебскай губерні Віцебская губерня існавала ў 1802-1924. Адміністрацыйны цэнтр - горад Віцебск. Пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) большая частка Віцебскага і Полацкага ваяводстваў ВКЛ была далучана да Расійскай імперыі. Спачатку абшар уваходзіў у Пскоўскую губерню, а з 1776 ва ўтвораную Полацкую губерню (у 1778-1796 гадах - Полацкае намесніцтва). Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) з новадалучаных тэрыторый былога Полацкага ваяводства быў утвораны Лепельскі павет. У 1796 годзе Полацкае і Магілёўскае намесніцтвы былі аб’яднаны ў Беларускую губерню, якая была скасавана 27.2.1802, а яе тэрыторыя падзелена на Віцебскую і Магілёўскую губерні. Віцебская губерня падзялялася на 12 паветаў: Веліжскі, Віцебскі, Гарадоцкі, Дзвінскі, Дрысенскі, Лепельскі, Люцынскі, Невельскі, Полацкі, Рэжыцкі, Себежскі і Суражскі (скасаваны ў 1866, яго тэрыторыя падзелена паміж Веліжскім, Віцебскім і Гарадоцкім паветамі).

Адміністрацыйны падзел Віцебскай губерні на пачатку ХХ ст.

Межы паветаў Віцебскай губерні, пачатак ХХ ст.

У 1917-19 Віцебская губерня ўваходзіла ў склад розных адміністрацыйных утварэнняў (Заходняя вобласць, Заходняя камуна), напрыканцы была далучана да РСФСР. У ліпені 1919 у Віцебскую губерню перададзены Сенненскі павет Магілёўскай губерні, у лістападзе 1920 - Аршанскі павет Гомельскай губерні (новаўтворанай адміністрацыйнай адзінкі з паветаў скасаванай Магілёўскай губерні). Паводле дагавора РСФСР з Латвіяй у 1920 годзе Дзвінскі, Люцынскі і Рэжыцкі паветы адышлі да Латвіі. У лютым 1923 скасаваны Гарадоцкі, Дрысенскі і Сенненскі паветы; Лепельскі павет перайменаваны ў Бачэйкаўскі. Віцебская губерня была скасавана 10.3.1924. Віцебскі, Гарадоцкі, Дрысенскі, Лепельскі, Полацкі, Сенненскі, Суражскі паветы ўвайшлі ў склад БССР, а Веліжскі, Невельскі, Себежскі - у склад Пскоўскай губерні РСФСР.

Насельніцтва Віцебскай губерні

Паводле перапісу 1897 насельніцтва губерні складала 1486,2 тыс. чалавек. Паводле саслоўнага падзелу: дваран - 30 509, святароў і членаў іх сем'яў - 4216, купцоў і членаў іх сем'яў - 5236, мяшчан - 277 574, сялян - 1 164 444. Паводле веравызнання: праваслаўных 825 524, католікаў 356 939, іудзеяў 175 586, старавераў 82 968, лютэран 46 139. Беларусаў - 788 599 чалавек. У 1914 годзе у Віцебскай губерні налічвалася 666 цэркваў (глядзі спіс праваслаўных прыходаў Віцебскай і Полацкай епархіі на 1906 год), 149 касцёлаў, 53 сінагогі, 262 яўрэйскіх і 81 стараверскіх малітоўных дамоў, 14 кірхаў.

У 1848 у Віцебскай губерні сярод навучальных устаноў - полацкі кадэцкі корпус, 2 гімназіі, семінарыя, 6 павятовых вучылішчаў, 10 прыходскіх і 10 сельскіх вучылішчаў, 6 прыватных жаночых пансіёнаў. У 1914 годзе - 228 навучальных устаноў (гімназіі, прагімназіі, рэальныя вучылішчы, семінарыі і інш.), 1814 народных вучылішчаў, 365 царкоўна-прыходскіх школ і 57 школ пісьменнасці.

Па тэрыторыі губерні праходзілі Арлоўска-Віцебская, Рыга-Дынабургская, Дынабургска-Віцебская чыгункі і Віцебска-Веліжскі, Віцебска-Лепельскі, Невельска-Велікалуцкі, Веліжска-Смаленскі паштовыя тракты. Акрамя павятовых гарадоў існавалі 42 мястэчкі. Да канца ХІХ стагоддзя прамысловасць у Віцебскай губерні была развіта слаба, пераважалі вінакурныя заводы; былі пашыраны лясныя промыслы - высечка лесу на продаж, гонка дзёгцю і інш.

Паведамленні:

Владелец Красного Рога в 1905г. Беррот Александр Фаустинович... > > >
интересует фамилия помещика... > > >
Хочу узнать о Смаржевских Надежде Евтиховне и Пантилее... > > >
Галинский Захар Фёдорович - мой дед, приехал он со своей семьёй в Сибирь во время "Столыпинской реформы".... > > >
В Писцовых книгах Полоцкого повета, хранящихся в Литовской метрике (1569 год) есть следующая запись "Да над рекою да над Ловотью и над оз. над Межом пог. Межо, а на нем стоит храм Никола Чудотворец, а хоромы все огнили и осыпались."... > > >
В Писцовых книгах Полоцкого повета (1569 год) , в описании спорных границ между Полоцким поветом (завоёванным Иваном Грозным) и Витебским(возможно Сурожским) поветом ( Великим Княжеством Литовским) есть такой отрывок "а от Долгого же озерка рекою Должницею до оз. Березна верста, а от оз. Березна речькаю Березницию до оз. Негра 3 версты, а от оз. Негра до Загорянь 3 версты суходолом."... > > >
Добрый день! Я Анна. Дочь Инны. Как выйти на связь с автором этого объявления? Помогите!... > > >
Юлия, добрый день! Вы когда-то давно писали, что после войны часть могилы пана Ренгартена разорили в поисках клада и есть даже история, которую вы слышали от вашей бабушки. Было бы интересно узнать чуть больше об этом, если не затруднит))... > > >
Добрый день Ирина,

Именно о разыскиваемых вами Туренковых я не располагаю информацией, но мне попадалась фамилия Туренков в ходе поисков моих родственников из Усвятской волости. В ходе моих поисков выяснилось, что среди Туренковых у меня тоже есть родственники. Посмотрите на сайте familysearch.org (нужна регистрация, это бесплатно). Там есть метрические книги местечка Усвят, там я и нашла фамилию Туренков, например:

Лука Евсеевич Туренков+Агафья Тимофеевна Туренкова д. Бор, дети: Иван Лукич Туренков, Евдокия Лукина Туренкова

Григорий Евсеевич Туренков+Анна Ивановна Туренкова д. Бор, дети: Александра Григорьевна Туренкова

Никифор Евсеевич Туренков+Агрипина Никифоровна Туренкова д. Бор, дети:Петр Никифоров Туренков, Илья Никифоров Туренков

Матрона Евсеева Т... > > >
Выписка из книги Д.И. Довгялло "Полоцкая епархия к 1903 году" . "Меховое, село,- Покрова Божьей Матери, деревянная, 1863 года , крытая железом, холодная; Часовня "Скобинская", деревянная; Чествование - иконы "Скобинской" Божьей Матери (1727 г.) в часовне, Иверской Божьей Матери и Феодосия Углицкого в приходском храме. Ярморка- 8 июля, 8 и 9 сентября, 1 и 13 октября. Земли (1879)= 66 десетин 66 кв. сажен, Прочие постройки 1883 года. Приход 6030 чел. 82 деревни Бескатовской, Вышедской, Обольской и Старинской волости. Школа а) народное М.Н.П. в селе Меховое, 1864 года. Общежитие 60 учеников. б) народное М.Н.П. в деревне Заборовье с 1898 года , г) грамоты в деревнях Менено, Павлюки, Шарипы. ... > > >

Фотаздымкі

Валынцы, мястэчка

Валынцы, мястэчка З альбому здымкаў з сучаснымі відамі Ольга Лисовская

Березно, фальварак

Березно, фальварак З альбому з архіўнымі здымкамі Игорь Логунов

Слабодка, сяло

Слабодка, сяло З альбому здымкаў з сучаснымі відамі Иван Бай

Свяча, сяло

Свяча, сяло З альбому здымкаў з сучаснымі відамі Иван Бай

Бачэйкава, мястэчка

Бачэйкава, мястэчка З альбому здымкаў з сучаснымі відамі Иван Бай

Сястронкі, маёнтак

Сястронкі, маёнтак З альбому здымкаў з сучаснымі відамі Иван Бай

Зеленый-Бор, маёнтак

Зеленый-Бор, маёнтак З альбому здымкаў з сучаснымі відамі Иван Бай

Задзежжа, вёска

Задзежжа, вёска З альбому здымкаў з сучаснымі відамі Иван Бай

Большие-Жарцы, вёска

Большие-Жарцы, вёска З альбому здымкаў з сучаснымі відамі Иван Бай

Прозвішчы, зарэгістраваныя ўдзельнікамі

Мария Блинова Гуркі, вёска (Гарадоцкі павет)
Мария Блинова Люци, вёска (Дрысенскі павет)
Мария Блинова Балбекі, вёска (Гарадоцкі павет)
Чургель дадаў(ла) Станислав Мозговой Гаі, вёска (Дрысенскі павет)
Малахов Красты, вёска (Полацкі павет)