Віцебская губерня

Гісторыя

Герб Віцебскай губерні Віцебская губерня існавала ў 1802-1924. Адміністрацыйны цэнтр - горад Віцебск. Пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) большая частка Віцебскага і Полацкага ваяводстваў ВКЛ была далучана да Расійскай імперыі. Спачатку абшар уваходзіў у Пскоўскую губерню, а з 1776 ва ўтвораную Полацкую губерню (у 1778-1796 гадах - Полацкае намесніцтва). Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) з новадалучаных тэрыторый былога Полацкага ваяводства быў утвораны Лепельскі павет. У 1796 годзе Полацкае і Магілёўскае намесніцтвы былі аб’яднаны ў Беларускую губерню, якая была скасавана 27.2.1802, а яе тэрыторыя падзелена на Віцебскую і Магілёўскую губерні. Віцебская губерня падзялялася на 12 паветаў: Веліжскі, Віцебскі, Гарадоцкі, Дзвінскі, Дрысенскі, Лепельскі, Люцынскі, Невельскі, Полацкі, Рэжыцкі, Себежскі і Суражскі (скасаваны ў 1866, яго тэрыторыя падзелена паміж Веліжскім, Віцебскім і Гарадоцкім паветамі).

Адміністрацыйны падзел Віцебскай губерні на пачатку ХХ ст.

Межы паветаў Віцебскай губерні, пачатак ХХ ст.

У 1917-19 Віцебская губерня ўваходзіла ў склад розных адміністрацыйных утварэнняў (Заходняя вобласць, Заходняя камуна), напрыканцы была далучана да РСФСР. У ліпені 1919 у Віцебскую губерню перададзены Сенненскі павет Магілёўскай губерні, у лістападзе 1920 - Аршанскі павет Гомельскай губерні (новаўтворанай адміністрацыйнай адзінкі з паветаў скасаванай Магілёўскай губерні). Паводле дагавора РСФСР з Латвіяй у 1920 годзе Дзвінскі, Люцынскі і Рэжыцкі паветы адышлі да Латвіі. У лютым 1923 скасаваны Гарадоцкі, Дрысенскі і Сенненскі паветы; Лепельскі павет перайменаваны ў Бачэйкаўскі. Віцебская губерня была скасавана 10.3.1924. Віцебскі, Гарадоцкі, Дрысенскі, Лепельскі, Полацкі, Сенненскі, Суражскі паветы ўвайшлі ў склад БССР, а Веліжскі, Невельскі, Себежскі - у склад Пскоўскай губерні РСФСР.

Насельніцтва Віцебскай губерні

Паводле перапісу 1897 насельніцтва губерні складала 1486,2 тыс. чалавек. Паводле саслоўнага падзелу: дваран - 30 509, святароў і членаў іх сем'яў - 4216, купцоў і членаў іх сем'яў - 5236, мяшчан - 277 574, сялян - 1 164 444. Паводле веравызнання: праваслаўных 825 524, католікаў 356 939, іудзеяў 175 586, старавераў 82 968, лютэран 46 139. Беларусаў - 788 599 чалавек. У 1914 годзе у Віцебскай губерні налічвалася 666 цэркваў (глядзі спіс праваслаўных прыходаў Віцебскай і Полацкай епархіі на 1906 год), 149 касцёлаў, 53 сінагогі, 262 яўрэйскіх і 81 стараверскіх малітоўных дамоў, 14 кірхаў.

У 1848 у Віцебскай губерні сярод навучальных устаноў - полацкі кадэцкі корпус, 2 гімназіі, семінарыя, 6 павятовых вучылішчаў, 10 прыходскіх і 10 сельскіх вучылішчаў, 6 прыватных жаночых пансіёнаў. У 1914 годзе - 228 навучальных устаноў (гімназіі, прагімназіі, рэальныя вучылішчы, семінарыі і інш.), 1814 народных вучылішчаў, 365 царкоўна-прыходскіх школ і 57 школ пісьменнасці.

Па тэрыторыі губерні праходзілі Арлоўска-Віцебская, Рыга-Дынабургская, Дынабургска-Віцебская чыгункі і Віцебска-Веліжскі, Віцебска-Лепельскі, Невельска-Велікалуцкі, Веліжска-Смаленскі паштовыя тракты. Акрамя павятовых гарадоў існавалі 42 мястэчкі. Да канца ХІХ стагоддзя прамысловасць у Віцебскай губерні была развіта слаба, пераважалі вінакурныя заводы; былі пашыраны лясныя промыслы - высечка лесу на продаж, гонка дзёгцю і інш.

Паведамленні:

Где в районе дереане зароново,были немецкие захоронения... > > >
Исчезнувшие хутора... > > >
Докутьево относилось к Дубровскому православному приходу (погост Дубровка). Сама деревня просто вошла в состав деревни Мыщено, от которой её фактически отделял только ручей. Могу скинуть фрагмент карты ... > > >
Ищу родственников мужа моей тети Цагайко(Цагойко) Александра Семеновича 1923гр , в документах указано, что родился в Гомеле. После войны проживал в Северо-Задонске Тульской обл. на фото его сын Виталий справа с родственниками из Белоруссии примерно 1961-63гг... > > >
Здравствуйте, помогите, пожалуйста, с поиском родственников- детей Пугачева Емельяна Ивановича, который после возвращения с Великой Отечественной войны проживал в Верхнедвинском районе- станция Бигосовая. Если есть контакты его сына- Пугачева Аркадия, либо детей Аркадия. Заранее спасибо.... > > >
Пожалуйста,расскажите,что стало с деревней Докутево,Ветринской волости,Лепельского уезда,Витебской губернии.? В какой церкви крестили родившихся в этой деревне в начале ХХ века?Благодарю за ответ.... > > >
Ищу родственников Шпакова Прокопия Ивановича 1893 года... > > >
У нас очень много родственников по Лябедкам(пишу по белорусски фамилию так как фамилия эта на самом деле чисто белорусская)У прадеда Федора Прокоповича Лябедки было 6 сыновей и три дочери.Часть Наших родственников живут в дер Рямни Это от Ситино 8 или 9 км на юг.Это потомки брата нашего прадеда погибшего в революцию Прокопа Прокоповича Лябедки.Могила Федора Прокоповича сохранилась в дер Хвошно(это соседняя деревня) Я там бываю .И буду там в это лето на троицу.У меня есть фотография вашего дедушки,бабушки и моей мамы у нашего дома в Шаврово.Про Василия вспомнил .Но по-моему он был чем то болен и рано умер.Бабушка ваша ,царство ей небесное,была очень добрым человеком и роднилась к нам. ... > > >
Здравствуйте! да - так и есть. у Николая были дети Лида, Анна (моя мама) и Василий сын. к глубокому моему сожалению я даже не знала своего дедушку Николая ( мне очень интересно как они жили -как войну пережили, судя по архивам в Ситино были очень кровавые битвы). Судя по всему вы являетесь мне троюродным братом. очень рада знать что у нас есть ещё по крови родственники. ... > > >
Николай Лебедко(по белорусски Лябедка) родной брат моего деда Филиппа Лебедко родившегося в дер Си
тино в 1898 году.Я хорошо знал его и бывал у него дома,даже жил там летом как то неделю.У Николая были две дочери Лида и кажется Аня.... > > >

Фотаздымкі

Березно, фальварак

Березно, фальварак З альбому здымкаў з сучаснымі відамі Игорь Логунов

Дубрава, вёска

Дубрава, вёска З альбому з архіўнымі здымкамі Dyatlova Svetlana

Разгулино, фальварак

Разгулино, фальварак З альбому з архіўнымі здымкамі Ирина Нестерова

Рамні, маёнтак

Рамні, маёнтак З альбому здымкаў з сучаснымі відамі Иван Бай

Хвошна I-III, вёска

Хвошна I-III, вёска З альбому здымкаў з сучаснымі відамі Иван Бай

Щелбово, маёнтак

Щелбово, маёнтак З альбому здымкаў з сучаснымі відамі Игорь Логунов

Шаши I, вёска

Шаши I, вёска З альбому з архіўнымі здымкамі Yuras Karpov

Чашнікі, мястэчка

Чашнікі, мястэчка З альбому з архіўнымі здымкамі Аня Бабушкина

Заверняйка, фальварак

Заверняйка, фальварак З альбому здымкаў з сучаснымі відамі Alexandra Orlova

Прозвішчы, зарэгістраваныя ўдзельнікамі

Szakiel Баброўшчына, вёска (Гарадоцкі павет)
Жогаль Станислау Iллiч (Эмiлiя Маркауна) дадаў(ла) Iнна Карпушэнка Чаросава, маёнтак (Лепельскі павет)
Цагайко(Цагойка) дадаў(ла) Татьяна Петрова Гомель, мястэчка (Полацкі павет)
Куприянов дадаў(ла) Артём Заболотников Хвошна I-III, вёска (Гарадоцкі павет)
Вылиток, Сковорода, Пузыня, Огинские дадаў(ла) Вылиток, Сковорода, Пузыня, Огинские Езерище, сяло (Себежскі павет)
Вылиток, Сковорода, Пузыня, Огинские дадаў(ла) Вылиток, Сковорода, Пузыня, Огинские Горка Березянская, вёска (Себежскі павет)

Адміністр. прыналежнасць