Гісторыя
Віцебская губерня існавала ў 1802-1924. Адміністрацыйны цэнтр - горад Віцебск. Пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) большая частка Віцебскага і Полацкага ваяводстваў ВКЛ была далучана да Расійскай імперыі. Спачатку абшар уваходзіў у Пскоўскую губерню, а з 1776 ва ўтвораную Полацкую губерню (у 1778-1796 гадах - Полацкае намесніцтва). Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) з новадалучаных тэрыторый былога Полацкага ваяводства быў утвораны Лепельскі павет. У 1796 годзе Полацкае і Магілёўскае намесніцтвы былі аб’яднаны ў Беларускую губерню, якая была скасавана 27.2.1802, а яе тэрыторыя падзелена на Віцебскую і Магілёўскую губерні. Віцебская губерня падзялялася на 12 паветаў: Веліжскі, Віцебскі, Гарадоцкі, Дзвінскі, Дрысенскі, Лепельскі, Люцынскі, Невельскі, Полацкі, Рэжыцкі, Себежскі і Суражскі (скасаваны ў 1866, яго тэрыторыя падзелена паміж Веліжскім, Віцебскім і Гарадоцкім паветамі).
У 1917-19 Віцебская губерня ўваходзіла ў склад розных адміністрацыйных утварэнняў (Заходняя вобласць, Заходняя камуна), напрыканцы была далучана да РСФСР. У ліпені 1919 у Віцебскую губерню перададзены Сенненскі павет Магілёўскай губерні, у лістападзе 1920 - Аршанскі павет Гомельскай губерні (новаўтворанай адміністрацыйнай адзінкі з паветаў скасаванай Магілёўскай губерні). Паводле дагавора РСФСР з Латвіяй у 1920 годзе Дзвінскі, Люцынскі і Рэжыцкі паветы адышлі да Латвіі. У лютым 1923 скасаваны Гарадоцкі, Дрысенскі і Сенненскі паветы; Лепельскі павет перайменаваны ў Бачэйкаўскі. Віцебская губерня была скасавана 10.3.1924. Віцебскі, Гарадоцкі, Дрысенскі, Лепельскі, Полацкі, Сенненскі, Суражскі паветы ўвайшлі ў склад БССР, а Веліжскі, Невельскі, Себежскі - у склад Пскоўскай губерні РСФСР.
Насельніцтва Віцебскай губерні
Паводле перапісу 1897 насельніцтва губерні складала 1486,2 тыс. чалавек. Паводле саслоўнага падзелу: дваран - 30 509, святароў і членаў іх сем'яў - 4216, купцоў і членаў іх сем'яў - 5236, мяшчан - 277 574, сялян - 1 164 444. Паводле веравызнання: праваслаўных 825 524, католікаў 356 939, іудзеяў 175 586, старавераў 82 968, лютэран 46 139. Беларусаў - 788 599 чалавек. У 1914 годзе у Віцебскай губерні налічвалася 666 цэркваў (глядзі спіс праваслаўных прыходаў Віцебскай і Полацкай епархіі на 1906 год), 149 касцёлаў, 53 сінагогі, 262 яўрэйскіх і 81 стараверскіх малітоўных дамоў, 14 кірхаў.
У 1848 у Віцебскай губерні сярод навучальных устаноў - полацкі кадэцкі корпус, 2 гімназіі, семінарыя, 6 павятовых вучылішчаў, 10 прыходскіх і 10 сельскіх вучылішчаў, 6 прыватных жаночых пансіёнаў. У 1914 годзе - 228 навучальных устаноў (гімназіі, прагімназіі, рэальныя вучылішчы, семінарыі і інш.), 1814 народных вучылішчаў, 365 царкоўна-прыходскіх школ і 57 школ пісьменнасці.
Па тэрыторыі губерні праходзілі Арлоўска-Віцебская, Рыга-Дынабургская, Дынабургска-Віцебская чыгункі і Віцебска-Веліжскі, Віцебска-Лепельскі, Невельска-Велікалуцкі, Веліжска-Смаленскі паштовыя тракты. Акрамя павятовых гарадоў існавалі 42 мястэчкі. Да канца ХІХ стагоддзя прамысловасць у Віцебскай губерні была развіта слаба, пераважалі вінакурныя заводы; былі пашыраны лясныя промыслы - высечка лесу на продаж, гонка дзёгцю і інш.
Паведамленні
Ищу сведения о своих предках проживающих в д. Иконки в 1917 -1929 Авсиевич Марфа Григорьевна и Авсиевич Никифор ... > > >
Добрый день. Ищем информацию по Гинтовт Борису ( Бернарду) Константиновичу,(1902-1906гр), Гинтовт Константин Михайлович, Гинтовт (Дзевальтовская) Мальвина Кантоновна. Проживали и работали ферма Фатыновка.... > > >
Здравствуйте! А вы по какой ветке пошли (кто прямой предок ваш имею ввиду)? Мой предок Босаков Фадей (Федором стал) Ильич... > > >
Здравствуйте! А вы по какой ветке пошли (кто прямой предок ваш имею ввиду)? Мой предок Босаков Фадей (Федором стал) Ильич... > > >
Здравствуйте! Нашла упоминание в мемориале о возможном моем прадедушке. Туренков Степан Семенович
Родился в 1891 г., д. Бор Усвятской вол.; белорус; образование н/начальное; крестьянин, единоличное хоз-во. Проживал: Витебская обл., Межанский р-н, д. Зайково.
Арестован 26 ноября 1929 г.
Приговорен: Коллегия ОГПУ 13 января 1930 г., обв.: 72 УК БССР - А/с агитация.
Приговор: 5 лет ИТЛ Реабилитирован 8 января 1971 г. Прокуратура Витебской обл.
Исто... > > >
Национальный исторический архив Беларуси
ул. Кропоткина, 55
220002, г. Минск
Беларусь
+375-17-286-75-26
+375-17-286-76-92
email: niab@niab.by
https://niab.by/newsite/ru Там знаходзяцца метрычныя кнігі Нова-Замшанскай Георгіеўскай царквы. Што незразумела?... > > >
Как мне найти метрические книги - Ново-Замшанская Георгиевской церкви, село Новые Замшаны
Дриссенского уезда Витебской губернии
ФОНД No 2668
ОПИСЬ No 1... > > >
Тетя Рая Шастенок до сих пор живет в Зайково- дом 47. Её дети и внуки сейчас живут в Меже... > > >
Здравствуйте. Буквально 2 недели назад работала в архиве по этой местности, фамилия эта встречается. Напишите мне на почту pugachova.kristina1@gmail.com, постараюсь помочь вам с информацией. ... > > >
2026-01-16 Маргарита Шестакова Токарево, вёска (Полацкі павет)