Віцебская губерня

Адміністрацыйная прыналежнасць

Гісторыя

Герб Віцебскай губерні Віцебская губерня існавала ў 1802-1924. Адміністрацыйны цэнтр - горад Віцебск. Пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) большая частка Віцебскага і Полацкага ваяводстваў ВКЛ была далучана да Расійскай імперыі. Спачатку абшар уваходзіў у Пскоўскую губерню, а з 1776 ва ўтвораную Полацкую губерню (у 1778-1796 гадах - Полацкае намесніцтва). Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) з новадалучаных тэрыторый былога Полацкага ваяводства быў утвораны Лепельскі павет. У 1796 годзе Полацкае і Магілёўскае намесніцтвы былі аб’яднаны ў Беларускую губерню, якая была скасавана 27.2.1802, а яе тэрыторыя падзелена на Віцебскую і Магілёўскую губерні. Віцебская губерня падзялялася на 12 паветаў: Веліжскі, Віцебскі, Гарадоцкі, Дзвінскі, Дрысенскі, Лепельскі, Люцынскі, Невельскі, Полацкі, Рэжыцкі, Себежскі і Суражскі (скасаваны ў 1866, яго тэрыторыя падзелена паміж Веліжскім, Віцебскім і Гарадоцкім паветамі).

Адміністрацыйны падзел Віцебскай губерні на пачатку ХХ ст.

Межы паветаў Віцебскай губерні, пачатак ХХ ст.

У 1917-19 Віцебская губерня ўваходзіла ў склад розных адміністрацыйных утварэнняў (Заходняя вобласць, Заходняя камуна), напрыканцы была далучана да РСФСР. У ліпені 1919 у Віцебскую губерню перададзены Сенненскі павет Магілёўскай губерні, у лістападзе 1920 - Аршанскі павет Гомельскай губерні (новаўтворанай адміністрацыйнай адзінкі з паветаў скасаванай Магілёўскай губерні). Паводле дагавора РСФСР з Латвіяй у 1920 годзе Дзвінскі, Люцынскі і Рэжыцкі паветы адышлі да Латвіі. У лютым 1923 скасаваны Гарадоцкі, Дрысенскі і Сенненскі паветы; Лепельскі павет перайменаваны ў Бачэйкаўскі. Віцебская губерня была скасавана 10.3.1924. Віцебскі, Гарадоцкі, Дрысенскі, Лепельскі, Полацкі, Сенненскі, Суражскі паветы ўвайшлі ў склад БССР, а Веліжскі, Невельскі, Себежскі - у склад Пскоўскай губерні РСФСР.

Насельніцтва Віцебскай губерні

Паводле перапісу 1897 насельніцтва губерні складала 1486,2 тыс. чалавек. Паводле саслоўнага падзелу: дваран - 30 509, святароў і членаў іх сем'яў - 4216, купцоў і членаў іх сем'яў - 5236, мяшчан - 277 574, сялян - 1 164 444. Паводле веравызнання: праваслаўных 825 524, католікаў 356 939, іудзеяў 175 586, старавераў 82 968, лютэран 46 139. Беларусаў - 788 599 чалавек. У 1914 годзе у Віцебскай губерні налічвалася 666 цэркваў (глядзі спіс праваслаўных прыходаў Віцебскай і Полацкай епархіі на 1906 год), 149 касцёлаў, 53 сінагогі, 262 яўрэйскіх і 81 стараверскіх малітоўных дамоў, 14 кірхаў.

У 1848 у Віцебскай губерні сярод навучальных устаноў - полацкі кадэцкі корпус, 2 гімназіі, семінарыя, 6 павятовых вучылішчаў, 10 прыходскіх і 10 сельскіх вучылішчаў, 6 прыватных жаночых пансіёнаў. У 1914 годзе - 228 навучальных устаноў (гімназіі, прагімназіі, рэальныя вучылішчы, семінарыі і інш.), 1814 народных вучылішчаў, 365 царкоўна-прыходскіх школ і 57 школ пісьменнасці.

Па тэрыторыі губерні праходзілі Арлоўска-Віцебская, Рыга-Дынабургская, Дынабургска-Віцебская чыгункі і Віцебска-Веліжскі, Віцебска-Лепельскі, Невельска-Велікалуцкі, Веліжска-Смаленскі паштовыя тракты. Акрамя павятовых гарадоў існавалі 42 мястэчкі. Да канца ХІХ стагоддзя прамысловасць у Віцебскай губерні была развіта слаба, пераважалі вінакурныя заводы; былі пашыраны лясныя промыслы - высечка лесу на продаж, гонка дзёгцю і інш.

Паведамленні:

Узнать про д. Надежено.... > > >
Если Вы сообщите адрес электронной почты, то я отправлю Вам фрагмент карты Ветринской волости с фольварком Мамчино. Боюсь Ваша информация о землевладении в Мамчино ошибочна. По моим данным из списков избирателей Лепельского уезда за 1906 год, а равно и "Списка населённых мест Витебской губернии" под редакцией А.П.Сапунова фольварком Мамчино в 1905 году владел Закржевский Иван Иосифович. И по крайней мере с 1878 года это имение входило в состав владений рода Закржевских в Ветринской и Бобынечской волостях. Фамилия Поляченко не встречается в моих базах землевладельцев ни за 1878, ни за 1905-6 гг. Возможно они арендовали землю у Закржевских, но собственниками не являлись. ... > > >
Деревня (а по некоторым данным и фольварок) Поповка Гутовской волости располагалась примерно в 2-3 км к юго-юго-западу от местечка Ушачи. Сегодня Поповка как населённый пункт не существует. Судя по всему деревня была сселена ещё во времена коллективизации в начале 30-ых годов. С Москаленками сложнее. Правильное название уезда - Люцинский, волости - Посинская. Однако деревни Москаленки в этой волости никогда не было :(.
Возможно возникла путаница и деревня Москаленки относятся к Шилинской волости Красноярского края... > > >
О как! Новое слово в топонимике :) А не скажете, сколько лет деревне? А за какой период у Вас есть документальные данные по жителям? В принципе, я не отрицаю некую вероятность "ботанической" природы названия, но на практике такие небольшие деревушки чаще всего получали названия именно по фамилии/имени/прозвищу населяющего рода или хозяина земельного надела.... > > >
Добрый день. Ищу сведения о родных, проживавших в Яновичах Витебской области Альтман Исаак Соломонович 1904 года рождения.... > > >
я ищу деда лузгина семена ауфриевича жителя деревни токарево... > > >
хочу найти запись в церковной книге о моем отце Филипенок Тимофей Васильевич 1899 год рождения 04 февраля , а так же о его сестрах и братьях.... > > >
В м.Волынцы проживал двоюродный брат моего деда Грицкевич Максима Ивановича Шевердук И.Н. если есть родственники отзовитесь, мои корни из д.Мамоновщина.... > > >
моя бабушка, воронецкая ефросинья васильевна, родилась в 1909 году, в большой семье. прадед вел большое хозяйство, содержал в деревне школу и многое другое. в 30 х годах его раскулачили и всю семью, за исключением бабушки(она в это время была замужем) выслали в сибирь. вот коротко о чем я знаю. а в деревне фамилия бурак была. бурак борис,я помню этого дедушку. а нас бабки в детстве прозывали денисовской породой. на деревенском кладбище стоит крест нашему пра пра деду.воронецкому. ... > > >
Я родился в этой деревне, хочу узнать её историю.... > > >

Фотаздымкі

Поповка, вёска

Поповка, вёска З альбому з архіўнымі здымкамі Tamara Marsti

Валынцы, мястэчка

Валынцы, мястэчка З альбому здымкаў з сучаснымі відамі Ольга Лисовская

Березно, фальварак

Березно, фальварак З альбому з архіўнымі здымкамі Игорь Логунов

Слабодка, сяло

Слабодка, сяло З альбому здымкаў з сучаснымі відамі Иван Бай

Свяча, сяло

Свяча, сяло З альбому здымкаў з сучаснымі відамі Иван Бай

Бачэйкава, мястэчка

Бачэйкава, мястэчка З альбому здымкаў з сучаснымі відамі Иван Бай

Сястронкі, маёнтак

Сястронкі, маёнтак З альбому здымкаў з сучаснымі відамі Иван Бай

Зеленый-Бор, маёнтак

Зеленый-Бор, маёнтак З альбому здымкаў з сучаснымі відамі Иван Бай

Задзежжа, вёска

Задзежжа, вёска З альбому здымкаў з сучаснымі відамі Иван Бай

Прозвішчы, зарэгістраваныя ўдзельнікамі

Marsti Поповка, вёска (Лепельскі павет)
Мария Блинова Гуркі, вёска (Гарадоцкі павет)
Мария Блинова Люци, вёска (Дрысенскі павет)
Мария Блинова Балбекі, вёска (Гарадоцкі павет)