village Połonka

2010-07-04 Вікенці Таркоўскі

ПАЛОНКА — вёска, цэнтр сельсавета, за 20 км на 3 ад Баранавіч, за 4 км ад чыг. ст. Палонка на лініі Баранавічы-Ваўкавыск, на р. Палонка (прыток р. Ісa), на аўтадарозе Новая Мыш—Слонім. 786 жыхароў, 305 гаспадарак (2005).
Па пісьмовых крынніцах вядома з пач. 16 ст. У 1506 г. у ваколіцах сяла войскі ВКЛ на чале з гетманамі М. Глінскім i Сапегай разграмлі татар. У 1660 г. каля Палонкі адбылася бітва паміж рас. войскамі на чале з ваяводамі Змеявым, Нашчокіным, Трубяцкім, Хаванскім, Шчарбатавым i войскамі пад камандаваннем гетмана П. Сапегі i С. Чарнецкага. Войска Pacii налічвала 46 тыс. , аб’яднаныя ciлы Рэчы Паспалітай — каля 15 тыс. воінаў. Сапега i Чарнецкі атрымалі бліскучую пе-рамогу над рас. ваяводамі кн. Шчарбатау быў забіты, а Хаванскі цяжка паранены. У выніку ваенных дзеянняў сяло Палонка было разбурана, а насельніцтва вызвалена ад падаткаў тэрмінам на адзін год. У 1680 г. засн. дамініканскі кляштар, які праіснаваў да 1830 г. У 2-й пал. 18 ст. сяляне нaпicaлі скаргу свайму пану Сапегу на жорсткі прыгнёт з боку эканома. Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у складзе Рас. імперыі, мястэчка ў Навамышскай вол. Навагрудскага пав. У 1886 г. — 20 двароў, 200 жыхароў, дзейнічалі 2 яўр. школы, царк. -прыходскія школа i папячыцельства. Праваслаўны прыход налічваў каля 1,4 тыс. вернікаў. 3 1900 г. працавала нар. вучылішча, у якім у 1889-1900 навуч. г. займалася 96 дзяцей (з ix 8 дзяў-чынак, настауніца К. 3авусцінская). У 1909 г. у мястэчку 56 двароу, каля 500 жыхароў. Летам 1906 г. настаўнікі Лісоўскі, Буляк, Кужалевіч вялі сярод сялян агітацыю, распаўсюджвалі лістоўкі i пракламацыі, якія заклікалі ix да барацьбы з царызмам i памешчыкамі. У пач. 20 ст. пабудавана драўляная царква. 3 1921 г. у складзе Польшчы, у Навамышскай гміне Баранавіцкага пав. Навагрудскага ваяв. ; 55 дамоў, 440 жыхароў. 3 1939 г. у БССР. 3 15. 1. 1940 г. у Навамышскім р-не Баранавіцкай, з 8. 1. 1954 г. Брэсцкай абласцей, з 8. 4. 1957 г. у Баранавіцкім р-не. 3 12 10. 1940 г. цэнтр сельсавета. У Вял. Айч. вайну з чэрв. 1941 г. да 7. 9. 1944 г. акупіравана ням. -фаш. захопнікамі, якія ў 1941 г. загубілі 14 жыхароў. На франтах вайны загінула 11 вяскоўцаў. Паводле пepaпicy 1959 г. -408, 1970 г. - 622 жыхары. Да Палонкі у пасляваенныя гады далучаны суседні хутар Прушынава. У 1998 г. — 155 двароў, 782 жыхары, выканком сельсавета, сядзіба саўгаса, рамонтна-механічныя с. -г. майстэрні, ветэрынарны участак, дом быту, клуб, б-ка, дзіцячыя яслі-сад, амбулаторыя, аптэка, аддз. сувязі, аўтаматычная тэлеф. станцыя, лясніцтва, 4 магазіны. брацкая магіла сав. воінаў. Магіла ахвяр фашызму. На будынку сельсавета у 1983 г. устаноўлена мемарыяльная дошка, якая ўшаноувае памяць былога старшыні П. Г. Шчарбакова, загінуўшага ад рук бандытаў. Помнік apxiтэктуры — царква (пач. 20 ст. ).