village Gaenskaya Yurzdyka

2013-04-04 Уладзімір Гваздзецкі

Патрэбна ўсёж высветліць, чаму вёска атрымала назву ,,Гаенская Юрздыка,,. Раней я даў сучасны пераклад слова /Juridicus/. Зразумела, што ў тыя далёкія часы яно не мела такой напоўненасці, усё было прасцей. У тыя часы феадалы ў сваіх землях устанаўлівалі цэны на рынках. Магчыма князь Вітаўт дазволіў вёсцы ўстанаўліваць свае цэны пры рэалізацыі лішкаў прадукцыі на рынку, каб у сялян было менш канкурэнтаў і вёска магла хутчэй развівацца. Такі быў першы варыянт і не асноўны.
Улічваючы карысныя заўвагі, разгледзім і два астатнія варыянты. У другім варыянце возмем за аснову тое, што /Юрыдыкамі/ у далёкія часы называлі адміністрацыйна адасобленыя часткі гарадоў альбо прыгарадаў, якія былі пад уладай феадала альбо царквы. На жыхароў гэтых адасобленых частак не распаўсюджваліся судовая альбо адміністрацыйная ўлада гарадскога самакіравання. Феадал мог сялян з вёскі перасяліць у дамы і на ўчасткі, якія належылі яму ў гарадах. Ён мог і з саміх гарадоў гаражан перасяліць у вёску, дзе былі яго ўладанні. Землі Лагойшчыны лічыліся вотчыннымі землямі вялікага князя Вітаўта. Вось ён мог з Логожска альбо з іншага горада перасяліць сюды людзей, якія ўмелі будаваць. Лічу, што спачатку былі ўзведзены жылыя пабудовы, а толькі потым на месцы старажытнага капішча язычнікаў пачалі будаваць касцёл. Думаю, што гэты, другі варыянт, калі яго дапоўніць тым, што мог быць дазвол князя Вітаўта на самастойнае ўстанаўленне цэн на лішкі прадукцыі, то і можна ўзяць за аснову.
У варыянце нумар тры разгледзім ці магло быць тое, што вёска Гаенская Юрздыка магла быць перададзена касцёлу ў якасці ,,спецыяльнага фундуша,,. Думаю, што гэты варыянт не мае права на існаванне. У кнізе ,,Памяць,, Лагойскага раёна гаворыцца, што на карысць касцёла было запісана са склада Айненскай воласці сяло Кацалі, якое шмат стагоддзяў было ўласнасцю касцёла. Атрымліваецца, што вёска Гаенская Юрздыка была нейкім узорным альбо эксперыментальным пасяленнем, якое задумаў стварыць князь Вітаўт.