1924 - województwo białostockie

Podział administracyjny województwa białostockiego II Rzeczypospolitej

Dawne województwo białostockie, istniejące do 1939 r., obejmowało powierzchnię 32 440 km2 i zamieszkiwane było przez 1 643 000 mieszkańców. W skład województwa białostockiego wchodziło 14 powiatów: augustowski, białostocki, bielski, grodzieński, kolneński, łomżyński, ostrołęcki, sejneński, sokolski, suwalski, szczuczyński, wołkowyski i wysoko-mazowiecki. Powiaty: grodzieński, wołkowyski i zlikwidowany później białowieski - będący częścią dawnej guberni grodzieńskiej, zostały przyłączone do województwa białostockiego w wyniku pokoju Ryskiego w 1919 r.

Miejscowości i ludność

W okresie międzywojennym województwo białostockie zaliczane było do województw centralnych i nie wchodziło w zakres pojęcia „kresy wschodnie", pomimo to zarówno dzięki cechom geograficznym jak i kulturowym posiadało charakter województwa kresowego. Województwo graniczyło od wschodu z wileńskim i poleskim, od południa z lubelskim, od zachodu z warszawskim, oraz od północnego zachodu z Niemcami (Prusy Wschodnie) i od północnego wschodu z Litwą. Głównymi miastami województwa były Białystok, Grodno, Suwałki, Łomża, Ostrów Mazowiecka, Augustów i Ostrołęka.

Było to województwo o jednym z najniższych w Polsce wskaźników gęstości zaludnienia. 24% ludności zamieszkiwało w 49 miastach województwa białostockiego. Miasta te, a właściwie niewielkie mieściny w swej większości liczyły od 2 do 5 tyś. mieszkańców. 76% stanowiła ludność wiejska, co decydowało o rolniczym charakterze tego województwa. Przekrój narodowościowy ludności według spisu z 1931 r. przedstawiał się następująco: Polacy — 1 182 259 osób, Białorusini — 205 590, Żydzi — 194 935, Rosjanie — 35 148, Litwini — 13 085, Niemcy — 7290, Ukraińcy — 3405.

W latach 20 XX w pojawiła się na ziemiach dawnego województwa białostockiego nowa kategoria społeczna — osadników wojskowych. Stanowili oni obcy na tych ziemiach żywioł. Traktowani preferencyjme przez władze, aktywni, dobrze zorganizowani i zaradni, byli niezbyt chętnie przyjmowani przez ludność polską i białoruską.

Zamykanie rozdziału ziemiaństwa rozpoczęło się w 1939 r , na ziemiach wschodnich często przez fizyczną likwidację, deportacje w głąb ZSRR, głównie do Kazachstanu, lub skazania na długoletnie pobyty w łagrach.

Według:
Zabytkowe cmentarze na Kresach Wschodnich Drugiej Rzeczypospolitej: Wschodnie powiaty dawnego województwa białostockiego (obecnie na terenie Białorusi)
Wydawnictwo DIG, Warszawa 2008