Віцебская губерня

Адміністрацыйная прыналежнасць

Гісторыя

Герб Віцебскай губерні Віцебская губерня існавала ў 1802-1924. Адміністрацыйны цэнтр - горад Віцебск. Пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) большая частка Віцебскага і Полацкага ваяводстваў ВКЛ была далучана да Расійскай імперыі. Спачатку абшар уваходзіў у Пскоўскую губерню, а з 1776 ва ўтвораную Полацкую губерню (у 1778-1796 гадах - Полацкае намесніцтва). Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) з новадалучаных тэрыторый былога Полацкага ваяводства быў утвораны Лепельскі павет. У 1796 годзе Полацкае і Магілёўскае намесніцтвы былі аб’яднаны ў Беларускую губерню, якая была скасавана 27.2.1802, а яе тэрыторыя падзелена на Віцебскую і Магілёўскую губерні. Віцебская губерня падзялялася на 12 паветаў: Веліжскі, Віцебскі, Гарадоцкі, Дзвінскі, Дрысенскі, Лепельскі, Люцынскі, Невельскі, Полацкі, Рэжыцкі, Себежскі і Суражскі (скасаваны ў 1866, яго тэрыторыя падзелена паміж Веліжскім, Віцебскім і Гарадоцкім паветамі).

Адміністрацыйны падзел Віцебскай губерні на пачатку ХХ ст.

Межы паветаў Віцебскай губерні, пачатак ХХ ст.

У 1917-19 Віцебская губерня ўваходзіла ў склад розных адміністрацыйных утварэнняў (Заходняя вобласць, Заходняя камуна), напрыканцы была далучана да РСФСР. У ліпені 1919 у Віцебскую губерню перададзены Сенненскі павет Магілёўскай губерні, у лістападзе 1920 - Аршанскі павет Гомельскай губерні (новаўтворанай адміністрацыйнай адзінкі з паветаў скасаванай Магілёўскай губерні). Паводле дагавора РСФСР з Латвіяй у 1920 годзе Дзвінскі, Люцынскі і Рэжыцкі паветы адышлі да Латвіі. У лютым 1923 скасаваны Гарадоцкі, Дрысенскі і Сенненскі паветы; Лепельскі павет перайменаваны ў Бачэйкаўскі. Віцебская губерня была скасавана 10.3.1924. Віцебскі, Гарадоцкі, Дрысенскі, Лепельскі, Полацкі, Сенненскі, Суражскі паветы ўвайшлі ў склад БССР, а Веліжскі, Невельскі, Себежскі - у склад Пскоўскай губерні РСФСР.

Насельніцтва Віцебскай губерні

Паводле перапісу 1897 насельніцтва губерні складала 1486,2 тыс. чалавек. Паводле саслоўнага падзелу: дваран - 30 509, святароў і членаў іх сем'яў - 4216, купцоў і членаў іх сем'яў - 5236, мяшчан - 277 574, сялян - 1 164 444. Паводле веравызнання: праваслаўных 825 524, католікаў 356 939, іудзеяў 175 586, старавераў 82 968, лютэран 46 139. Беларусаў - 788 599 чалавек. У 1914 годзе у Віцебскай губерні налічвалася 666 цэркваў (глядзі спіс праваслаўных прыходаў Віцебскай і Полацкай епархіі на 1906 год), 149 касцёлаў, 53 сінагогі, 262 яўрэйскіх і 81 стараверскіх малітоўных дамоў, 14 кірхаў.

У 1848 у Віцебскай губерні сярод навучальных устаноў - полацкі кадэцкі корпус, 2 гімназіі, семінарыя, 6 павятовых вучылішчаў, 10 прыходскіх і 10 сельскіх вучылішчаў, 6 прыватных жаночых пансіёнаў. У 1914 годзе - 228 навучальных устаноў (гімназіі, прагімназіі, рэальныя вучылішчы, семінарыі і інш.), 1814 народных вучылішчаў, 365 царкоўна-прыходскіх школ і 57 школ пісьменнасці.

Па тэрыторыі губерні праходзілі Арлоўска-Віцебская, Рыга-Дынабургская, Дынабургска-Віцебская чыгункі і Віцебска-Веліжскі, Віцебска-Лепельскі, Невельска-Велікалуцкі, Веліжска-Смаленскі паштовыя тракты. Акрамя павятовых гарадоў існавалі 42 мястэчкі. Да канца ХІХ стагоддзя прамысловасць у Віцебскай губерні была развіта слаба, пераважалі вінакурныя заводы; былі пашыраны лясныя промыслы - высечка лесу на продаж, гонка дзёгцю і інш.

Паведамленні:

Здравствуйте! В деревне Киреёво похоронен уроженец деревни Чемаши Тарлин Иосиф Иванович, погибший 19 ноября 1943 года.1925 года рождения. Поисковики нашей школы хотели бы узнать он похоронен в братской могиле или в отдельном захоронении. Есть ли памятник, на котором написана его фамилия. Возможно ли получении фотографий. Спасибо.... > > >
если что-нибудь известно о семье Шедько, сообщите пожалуйста. В этой деревне проживал мой дедушка
Шедько (Шецкий) Петр Антонович
Уроженец Витебской обл. 1897 г.р. (на 22.08.1926) ПМЖ Дер.Гор(ь)ки Добейского с/с Сиротинского р-на
В 1926 г. он женился на Шамко Христине Герасимовне (моя бабушка), проживавшей в д. Любичи Ковляковского с/с... > > >
Здравствуйте,хочу узнать свои корни со стороны бабушки Ластовка Мария Владимировна 18.08.1927, рожденная д.Максимовщина Дрисенского района Витебской обл.... > > >
Здравствуйте!
Ищем какие-либо сведения о людях с фамилией Толпинец. Некоторые были из Витебской области, кто-то еще был из-под Кракова (Польша).... > > >
I need to know about this place because my granmather wos born here... > > >
Ищу информацию о Граблевском Якове 1905 г.р.... > > >
Ищу информацию о Граблевском Якове 1995г.р.... > > >
Здравствуйте!
Прошу помочь, если есть такая возможность. Я ищу метрику или что-нибудь похожее на прадеда, Вайцеховского (иногда фамилию раньше, в начале 20 века, писали через»О»- Войцеховский) Михаила Емельяновича, 02.04.1896 года рождения. Он родился в деревне Денисенки Витебской губернии.
Спасибо, с уважением, Ольга... > > >
если что-нибудь известно о семье Шамко, сообщите пожалуйста, здесь родидась и проживала моя бабушка
Шамко Христина Герасимовна 1906 г.р.
(на 22.08.1926 г.) ПМЖ дер. Любичи Ковляковского с/с... > > >
Здравствуйте. Буду благодарен за любую информацию о жителях деревни Заборье в довоенное время по фамилии Лобковские. ... > > >